ทำความเข้าใจหลักสูตรฐานสมรรถนะ 6 ด้าน เตรียมพร้อมก่อนใช้งานจริง

Starfish Academy
Starfish Academy 2291 views • 5 เดือนที่แล้ว
ทำความเข้าใจหลักสูตรฐานสมรรถนะ 6 ด้าน เตรียมพร้อมก่อนใช้งานจริง

มนุษย์ทุกคนล้วนมีความสามารถด้านใดด้านหนึ่งแฝงอยู่ในตัวเอง ความสามารถแต่ละอย่างล้วนมีส่วนส่งเสริมให้ประสบความสำเร็จในด้านนั้น ๆ หากได้รับการกระตุ้นหรือส่งเสริมอย่างเหมาะสม

แม้ว่าสำหรับหลายคนแล้ว ความสามารถด้านต่าง ๆ เช่น ภาษา ตรรกะ มนุษยสัมพันธ์ มิติสัมพันธ์ ฯลฯ มีลักษณะที่แตกต่างกันอย่างชัดเจนและดูเป็นไปได้ยากที่คน ๆ หนึ่งจะถนัดหลายด้าน (เช่น เก่งทั้งภาษาและคณิตศาสตร์ เป็นต้น) แต่สิ่งที่ความสามารถเหล่านี้มีร่วมกันอย่างหนึ่งก็คือเฉพาะตัวความสามารถเองไม่อาจทำให้มนุษย์สร้างผลงานที่โดดเด่นในด้านนั้น ๆ ได้ หากผู้ที่มีความสามารถขาดคุณลักษณะเชิงพฤติกรรมหรือที่เรียกว่าการประยุกต์ใช้องค์ความรู้ ทักษะหรือความสามารถ และคุณลักษณะอื่นเพื่อส่งเสริมความสามารถดังกล่าว คุณลักษณะเชิงพฤติกรรมนี้เรียกว่า “สมรรถนะ

หลักสูตรฐานสมรรถนะ” ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ซึ่งเป็นหน่วยงานต้นสังกัดของโรงเรียนรัฐบาลส่วนใหญ่ในประเทศไทย คือหลักสูตรแกนกลางของการศึกษาขั้นพื้นฐาน (อนุบาล 1 - มัธยมศึกษาปีที่ 6) ที่มุ่งเน้นการวัดผลแบบสมรรถนะหรือการประยุกต์ใช้สิ่งที่ผู้เรียนได้เรียนรู้แทนการท่องจำเนื้อหา โดยมีผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง หลักสูตรฐานสมรรถนะนี้จะเริ่มโครงการนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาใน 8 จังหวัดนำร่อง ครอบคลุม 265 โรงเรียนในสังกัดต่าง ๆ ในปี 2565 และจะใช้อย่างเป็นทางการในทุกโรงเรียนในปี 2567 

หลักสูตรฐานสมรรถนะ 2565 ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน ให้ผู้เรียนมีสมรรถนะหลัก 6 ด้าน ได้แก่ 

1. สมรรถนะการจัดการตนเอง 

2. สมรรถนะการคิดขั้นสูง 

3. สมรรถนะการสื่อสาร 

4. สมรรถนะการรวมพลังทำงานเป็นทีม 

5. สมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง และ 

6. สมรรถนะการอยู่ร่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 

โดยสมรรถนะหลักเหล่านี้มีลักษณะไม่ขึ้นกับเนื้อหาของศาสตร์ใด ๆ แต่มีองค์ความรู้เชิงกระบวนการที่อาจประยุกต์ใช้กับศาสตร์หนึ่งหรือบูรณาการเข้ากับหลายศาสตร์เป็นองค์ประกอบสำคัญ

1. สมรรถนะการจัดการตนเอง หมายถึง การที่ผู้เรียนรักและเห็นคุณค่าในมนุษย์ทุกคนรู้จักการพัฒนาสติปัญญา ตั้งเป้าหมายชีวิต กำกับตนเองให้รู้จักจัดการอารมณ์ ปัญหา และภาวะวิกฤต จนสามารถเข้าสู่สภาวะสมดุล (Resilience) เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมาย อีกทั้งยังมีสุขภาพแข็งแรงและความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น จากความหมายนี้อาจกล่าวได้ว่าสมรรถนะการจัดการตนเองมีอยู่ 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 

1) การเห็นคุณค่าของมนุษย์ 

2)การมีเป้าหมายในชีวิต 

3) การจัดการอารมณ์ 

4) การจัดการปัญหาและภาวะวิกฤต

2. สมรรถนะการคิดขั้นสูง หมายถึง การที่ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์สังเคราะห์ และตัดสินใจอย่างมีวิจารญาณโดยใช้เหตุผลอย่างรอบด้าน มีคุณธรรมกำกับการตัดสินใจ ใช้ความเป็นเหตุเป็นผลที่ตั้งอยู่บนความเข้าใจในความเชื่อมโยงของสิ่งต่าง ๆ ใช้จินตนาการ และความรู้สร้างทางเลือกใหม่เพื่อแก้ปัญหาที่ซับซ้อนได้อย่างมีเป้าหมาย ด้วยเหตุนี้ สมรรถนะการคิดขั้นสูงจึงมี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 

1) การคิดอย่างมีวิจารณญาณ 

2) การคิดเชิงระบบ 

3) การคิดสร้างสรรค์ 

4) การคิดแก้ปัญหา

3. สมรรถนะการสื่อสาร หมายถึง การที่ผู้เรียนสามารถรับรู้ รับฟัง ตีความ และส่งสารด้วยภาษาต่าง ๆ ทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษา โดยใช้กระบวนการคิด จนเกิดการเรียนรู้และความเข้าใจในระบบคุณค่าและการแก้ปัญหาร่วมกันผ่านการสื่อสารอย่างฉลาดรู้ สร้างสรรค์ มีพลัง และมีความรับผิดชอบต่อสังคม ดังนั้น สมรรถนะการสื่อสารจึงมี 3 องค์ประกอบหลัก คือ 

1) การรับสารอย่างมีสติและตีความเพื่อให้เกิดความเข้าใจ 

2)การรับส่งสารบนพื้นฐานของความเข้าใจและความเคารพในความแตกต่างทางความคิดและวัฒนธรรม 

3)การเลือกใช้วิธีการสื่อสารอย่างเหมาะสมและตั้งอยู่บนความรับผิดชอบต่อสังคมเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ในการสื่อสาร

4. สมรรถนะการรวมพลังทำงานเป็นทีม หมายถึง การที่ผู้เรียนสามารถจัดระบบและกระบวนการทำงานทั้งด้วยตนเองและร่วมกับผู้อื่น โดยใช้การทำงานเป็นทีม มีการกำหนดแผนและขั้นตอน เพื่อให้บรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมาย มีภาวะผู้นำ มีความโปร่งใส มีการประสานความคิดเห็นที่แตกต่างสู่การตัดสินใจและแก้ปัญหาเป็นทีมอย่างรับผิดชอบร่วมกัน สร้างความสัมพันธ์ที่ดีและจัดการความขัดแย้งภายใต้สถานการณ์ที่ยุ่งยากได้ จึงเป็นที่มาของ 3 องค์ประกอบหลักของสมรรถนะการรวมพลังทำงานเป็นทีม ได้แก่ 

1) การเป็นสมาชิกที่ดีของทีมและมีภาวะผู้นำ 

2) การมีกระบวนการทำงานแบบร่วมมือกันอย่างเป็นระบบ 

3) การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและการจัดการความขัดแย้งระหว่างสมาชิกของทีม

5. สมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง หมายถึง การที่ผู้เรียนปฏิบัติตนอย่างรับผิดชอบทั้งในฐานะพลเมืองไทยและพลโลก เคารพสิทธิเสรีภาพของตนเองและผู้อื่น เคารพในกฎกติกาและกฎหมาย มีส่วนร่วมทางสังคมอย่างมีวิจารณญาณ อยู่ร่วมกับผู้อื่นท่ามกลางความหลากหลาย เห็นคุณค่าของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มีบทบาทในการตัดสินใจและสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม โดยยึดมั่นในความเท่าเทียมเป็นธรรม ค่านิยมประชาธิปไตย และสันติวิธี เพราะฉะนั้นอาจกล่าวได้ว่า สมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งมี 4 องค์ประกอบหลักด้วยกัน ได้แก่ 

1) การเคารพสิทธิเสรีภาพของมนุษย์ 

2) การมีความรับผิดชอบต่อบทบาทหน้าที่ 

3) การมีส่วนร่วมอย่างมีวิจารณญาณ 

4) การเป็นผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง

6. สมรรถนะการอยู่ร่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน หมายถึง การที่ผู้เรียนมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับปรากฏการณ์ของโลกและเอกภพ รวมถึงความสัมพันธ์ของคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และธรรมชาติในชีวิตประจำวัน สามารถใช้และรู้เท่าทันวิทยาการเทคโนโลยี มีความอยากรู้ อยากเห็น ช่างสังเกต เห็นคุณค่า สามารถแก้ปัญหา หรือสร้างสรรค์นวัตกรรมได้เพื่อการดำรงชีวิตร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน สรุปได้ว่า สมรรถนะการอยู่ร่วมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืนมีทั้งสิ้น 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 

1) การเข้าใจปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นบนโลกและในเอกภพ 

2)การเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์เพื่อการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน 

3) การสร้าง ใช้ และรู้เท่าทันวิทยาการเทคโนโลยี 

4) การมีคุณลักษณะทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์เพื่อเข้าใจระบบธรรมชาติและการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน

จะเห็นได้ว่าสมรรถนะหลัก 6 ด้านตามหลักสูตรฐานสมรรถนะ 2565 ล้วนสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อส่งเสริมความสามารถของผู้เรียนได้ ไม่ว่าความสามารถนั้นจะเป็นด้านใดก็ตาม แต่สำหรับรายละเอียดเชิงลึกของแนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน เราคงจะต้องติดตามกันต่อไปเพื่อให้หลักสูตรฐานสมรรถนะ 2565 ได้ทดลองประยุกต์ใช้จริงเสียก่อน เนื่องจากหลักสูตรนี้กำลังจะเริ่มในหลักสูตรใช้ในปี 2565 ที่จะถึงนี้

Sources

●   Multiple Intelligences

●   Competency คืออะไรกันแน่

●   Competency - based Education หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน 

●   6 ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับหลักสูตรฐานสมรรถนะที่คุณครูต้องรู้

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related Courses

ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
2:00 ชั่วโมง

ก้าวสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ (CBE)

หลักสูตรฐานสมรรถนะ เป็นหลักสูตรที่เน้นการวัดผลแบบสมรรถนะแทนการท่องจำเนื้อหาเพียงเพื่อนำมาสอบ หลักสูตรฐานสมรรถนะยังเป็ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
ก้าวสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ (CBE)
Starfish Academy

ก้าวสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ (CBE)

Starfish Academy
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
2:00 ชั่วโมง

ห้องเรียนสมรรถนะวิชาภาษาไทย โรงเรียนบ้านปลาดาว

เรียนรู้ไอเดียการจัดการเรียนการสอนในรูปแบบห้องเรียนสมรรถนะวิชาภาษาไทย ฉบับโรงเรียนบ้านปลาดาว ทำความเข้าใจลักษณะห้ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
ห้องเรียนสมรรถนะวิชาภาษาไทย โรงเรียนบ้านปลาดาว
Starfish Academy

ห้องเรียนสมรรถนะวิชาภาษาไทย โรงเรียนบ้านปลาดาว

Starfish Academy
นวัตกรรม 3R
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม
basic
1:30 ชั่วโมง

คู่มือการสอนนวัตกรรม 3R ฉบับบ้านปลาดาว

คงจะดีถ้าการอ่านออกเขียนได้ ไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป นวัตกรรม3R โรงเรียนบ้านปลาดาว ได้ออกแบบชุดการสอนที่ง่ายและเกิดผล ...

Starfish Academy
Starfish Academy
คู่มือการสอนนวัตกรรม 3R ฉบับบ้านปลาดาว
Starfish Academy

คู่มือการสอนนวัตกรรม 3R ฉบับบ้านปลาดาว

Starfish Academy
1080 ผู้เรียน
นวัตกรรม 3R
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
2:00 ชั่วโมง

การสอนคณิตศาสตร์ (3R)

คณิตศาสตร์จะไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป แค่เรามีเทคนิคดีๆ มาเป็นตัวช่วยในการสอน คณิตศาสตร์ของเราก็จะเป็นเรื่องง่าย ไม่น่าเบื่ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
การสอนคณิตศาสตร์ (3R)
Starfish Academy

การสอนคณิตศาสตร์ (3R)

Starfish Academy

Related Videos

การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ
04:50
Starfish Academy

การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ

Starfish Academy
1453 views • 6 เดือนที่แล้ว
การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ
สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”
03:45
Starfish Academy

สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”

Starfish Academy
1468 views • 7 เดือนที่แล้ว
สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”
Starfish Country Home School Foundation [ENG]
03:43
Starfish Academy

Starfish Country Home School Foundation [ENG]

Starfish Academy
27 views • 10 เดือนที่แล้ว
Starfish Country Home School Foundation [ENG]
TSQP Kick Off แนวคิดห้องเรียนแห่งความสุข
05:24
Starfish Academy

TSQP Kick Off แนวคิดห้องเรียนแห่งความสุข

Starfish Academy
62 views • 4 เดือนที่แล้ว
TSQP Kick Off แนวคิดห้องเรียนแห่งความสุข