โครงการวิจัยเพื่อสนับสนุนการใช้นวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง

โครงการวิจัยเพื่อสนับสนุนการใช้นวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง ตามแนวทางโครงการสนับสนุนโรงเรียนพัฒนาตนเอง TSQP 1 ปี 2562 เป็นโครงการเพื่อการพัฒนาเครื่องมือ สนับสนุนการใช้นวัตกรรมของโรงเรียนอย่างยั่งยืน ทั้ง 59 โรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการ ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน และสมุทรสาคร โดยการพัฒนาร่วมกันกับโรงเรียนสตาร์ฟิช เพื่อศึกษาปัจจัยและหาความสัมพันธ์ของการใช้นวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง และจัดทำข้อเสนอแนะต่อแนวทางการติดตาม และประเมินผลโครงการ TSQP1 ในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2563

การใช้นวัตกรรมการศึกษาอย่างยั่งยืนกับการประเมินภายใน การประเมินเป็นขั้นตอนจำเป็นของการพัฒนา และนวัตกรรมเป็นเทคนิคการเพิ่มประสิทธิภาพให้กระบวนการเรียนรู้ ดังนั้น การใช้นวัตกรรมเป็นสิ่งที่ต้องดำเนินการเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่อง ด้วยวิธีการดังนี้ 

1)  ระบุนวัตกรรมที่ต้องการใช้และสิ่งที่ต้องการเปลี่ยนแปลง 

2)  ครูทำการประเมินห้องเรียน โรงเรียนทำการประเมินตนเอง 

3)  เก็บองค์ความรู้จากการสะท้อนผลการใช้นวัตกรรม 

4)  ขยายผลในระดับที่กว้างขึ้น 

5)  ติดตามและสะท้อนผล เพื่อปรับปรุงเทคนิคการจัดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

 การประเมินภายใน การประเมินโรงเรียนมีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อสร้างข้อมูลให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้รับรู้ ติดตาม ประเมินผลการทำงานของโรงเรียน และเพื่อการพัฒนา (School Improvement) ระบุจุดแข็ง จุดควรพัฒนา เพื่อหาแนวทางปรับเปลี่ยน สำหรับองค์ประกอบการประเมินภายใน ประกอบด้วย 

1) กรอบการประเมิน ได้แก่ กระบวนการนอก-ในห้องเรียน สภาพแวดล้อม ผลลัพธ์ 

2) กระบวนการ ได้แก่ มาตรฐาน เป้าหมายและแผนที่มีแนวทางไปในทิศทางที่สอดคล้องกัน มิติการประเมินที่เป็นจุดเด่น  

3) ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง 

ทั้งนี้ จากการเปรียบเทียบการประเมินภายในของต่างประเทศและของไทย พบว่า ต่างประเทศมีกรอบการประเมินที่ครอบคลุมทั้ง 4 ด้าน และการสะท้อนผลร่วมกันทั้งโรงเรียนและชุมชม ส่วนของไทยมีรายละเอียดการประเมินยังไม่ชัดเจนเท่าที่ควร บางประเด็นยังไม่ครอบคลุม เช่น การ PLC ยังไม่ครอบคลุมถึงกลไกการติดตามผล อีกทั้งยังขาดประเด็นสำคัญในการพัฒนาโรงเรียน โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของผู้เรียนในกระบวนการประเมินผล และการร่วมเป็นผู้นำการเรียนรู้

จากการดำเนินโครงการสนับสนุนการใช้นวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง พบว่า โรงเรียนมีค่าเฉลี่ยพัฒนาการขึ้น 0.17 คะแนน เมื่อเปรียบเทียบจากการใช้เครื่องมือ “โรงเรียนประเมินตนเอง” ครั้งแรกและครั้งล่าสุด ทั้งนี้ จากแบบสำรวจ การสอนเพื่อการเรียนรู้ ภาวะผู้นำเพื่อการเรียนรู้ และชุมชนแห่งการเรียนรู้ พบว่า ความเปลี่ยนแปลงภาพรวมทั้ง 3 ด้าน อยู่ในระดับ 4.12 และจากการสัมภาษณ์ พบว่า การสนับสนุนที่ผ่านมาเน้นที่ระดับห้องเรียน แต่ยังไม่มีการสนับสนุนภาวะผู้นำ เนื่องจาก ผอ. บางส่วนยังไม่เข้าใจบทบาทของตนเองต่อการพัฒนาทั้งระบบ

สำหรับข้อเสนอแนะ ด้านการพัฒนาโรงเรียนสามารถนำเทคนิค OD (Organization Development) มาใช้ในการพัฒนาองค์กร เช่น การพัฒนาภาวะผู้นำของผอ. การเพิ่มทักษะของโค้ช เป็นต้น ด้านการเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างการสื่อสาร โดยการปรับปรุงคู่มือเพิ่มบทเรียนจากโรงเรียนที่ใช้เครื่องมือได้ดี จัดอบรมสร้างความเข้าใจ และจัดทำแนวทางและรายงานผลการประเมิน และด้านการจัดหมวดหมู่ สร้างความเชื่อมโยงของเครื่องมือ โดยการใช้ข้อมูลจากเครื่องมือประเมินโรงเรียน ของมูลนิธิสตาร์ฟิชฯ มาประกอบทำแผนประจำปี ดำเนินการสะท้อนผลการทำงานตามแผนประจำปีด้วยเครื่องมือประเมินตนเอง สรุปผลการทำงานเปรียบเทียบกับแผนและวิเคราะห์หาแนวทางพัฒนาหลังจบภาคเรียน