ในแต่ละวันคนเราสื่อสารกันตลอดเวลา แล้วเคยสงสัยบ้างไหมคะว่า การสื่อสารของเรานั้นชัดเจนเพียงใด ผู้รับสารมีความเข้าใจสารที่เราส่งไปมากแค่ไหน? เพราะการสื่อสารเป็นสิ่งที่เราทำเป็นกิจวัตร หลายคนจึงอาจนึกไม่ถึงว่าการสื่อสารก็เป็นทักษะหนึ่งที่ต้องฝึกฝน โดยเฉพาะเด็กๆ วัยเรียน สำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่ทำโฮมสคูลให้ลูก ก็สามารถฝึกทักษะการสื่อสารให้ลูกได้ที่บ้านค่ะ 

7 Cs เพื่อการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ

การสื่อสารด้วยหลัก 7 Cs ประกอบไปด้วย Clear - ชัดเจน Concise - กระชับ Concrete - เป็นรูปธรรม Correct - ถูกต้อง Coherent - เชื่อมโยงเป็นเหตุเป็นผล Complete - ครบถ้วน และ Courteous - สุภาพ  คือวิธีง่ายๆ ที่ช่วยให้ผู้ส่งสาร ทบทวนสิ่งที่ตัวเองสื่อต่อไปได้ง่ายขึ้น พ่อแม่อาจสอนให้เด็กๆ ลองสังเกตตัวเองเมื่อต้องการสื่อสารบางอย่างว่าสิ่งที่พวกเขาสื่อออกมานั้น ถูกต้องตามหลัก 7 Cs หรือไม่ 

1.Clear ชัดเจน : ก่อนสื่อสาร ผู้ส่งสารต้องชัดเจนในวัตถุประสงค์ของการสื่อสารก่อน เช่น อธิบายเพื่อสร้างความเข้าใจ ปรับทุกข์ระบายปัญหา หรือสื่อสารเพื่อบอกขั้นตอนการทำสิ่งต่างๆ เป็นต้น เด็กๆ สามารถฝึกการสื่อสารให้ชัดเจนได้ ผ่านการเล่าเรื่องรูปแบบต่างๆ เช่น พ่อแม่อาจให้ลูกดูคลิปการทำอาหาร แล้วให้ลูกจดจำขั้นตอนมาถ่ายทอดเพื่อพ่อแม่ทำตาม หรือให้เด็กๆ อ่านหนังสือ แล้วเล่าเรื่องราวให้ฟัง หากผู้ฟังเข้าใจก็แสดงว่าการสื่อสารนั้นมีความชัดเจน

2.Concise กระชับ : ไม่มีใครอยากฟังข้อมูลยาวๆ เป็นสิบประโยค หากในความเป็นจริงสามารถพูดให้เข้าใจได้ใน 3 ประโยค การสื่อสารที่ดีจึงควรสั้น และตรงประเด็น พ่อแม่ลองให้เด็กๆ ฝึกการสื่อสารให้กระชับ ด้วยการย่อความจากข่าว หรือบทความต่างๆ ให้สั้นที่สุดโดยที่ใจความสำคัญยังคงอยู่ ฝึกฟังและจับใจความสำคัญ  เพราะการพูดให้กระชับ ผู้ส่งสารต้องชัดเจนในสิ่งที่ต้องการสื่อเสียก่อน จึงจะสามารถสรุปและสื่อออกมาได้

3.Concrete เป็นรูปธรรม : การสื่อสารบางเรื่อง อาจจำเป็นต้องยกตัวอย่างให้ผู้ฟังเห็นภาพ อาจใช้การเปรียบเทียบ อุปมาอุปไมย ซึ่งทักษะนี้สามารถฝึกฝนได้ ผ่านการให้เด็กๆ ลองเขียนบรรยายภาพที่เห็น สอนลูกให้โฟกัสที่จุดสำคัญของภาพหรือเหตุการณต่างๆ หรือให้ลูกลองชิ้มอาหารและอธิบายรสชาติเปรียบเทียบกับสิ่งที่เคยกิน เพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจ

4.Correct ถูกต้อง : ความถูกต้องเป็นหัวใจสำคัญของการสื่อสาร ก่อนสื่อสารสิ่งใดออกไป ไม่ว่าจะด้วยคำพูด การเขียนข้อความ แชร์ข่าว หรือบทสนทนาออนไลน์ ควรสอนให้เด็กๆ ตรวจสอบข้อมูลให้แน่ใจก่อน หากไม่มั่นใจว่าข้อมูลที่ได้รับมาถูกต้องหรือไม่ ก็ไม่ควรสื่อสารออกไป

5.Coherent เชื่อมโยงเป็นเหตุเป็นผล : การสื่อสารที่เชื่อมโยงเป็นเหตุเป็นผลนั้น ทุกส่วนของข้อความจะสอดคล้องและสนับสนุนประเด็นหลักที่ต้องการสื่อสาร การฝึกคิดเชิงตรรกะจะช่วยเสริมทักษะนี้ได้ 

6.Complete ครบถ้วน : การสื่อสารที่ครบถ้วน ผู้ฟังจะได้รับข้อมูลทุกอย่างที่จำเป็นต้องรู้ หรือต้องปฏิบัติต่อไป เพื่อตรวจสอบว่าการสื่อสารครบถ้วนหรือไม่ ต้องพิจารณาดังนี้

  • หากเป็นคำสั่ง เพื่อให้เกิดการปฏิบัติ ต้องบอกให้ผู้ฟังให้ชัดเจนว่าผู้ส่งสารต้องการให้ “ทำอะไร” 
  • หากเป็นการให้รายละเอียด ผู้ส่งสารได้ให้รายละเอียดครบถ้วนหรือไม่ เช่น ชื่อผู้ติดต่อ สถานที่ติดต่อ วิธีติดต่อ เวลา และอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

7.Courteous สุภาพ : การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ ทั้งผู้ส่งสารและผู้รับสารต้องเคารพซึ่งกันและกัน สื่อสารกันด้วยความสุภาพ เป็นมิตร ไม่มีน้ำเสียงหรือกริยาในเชิงลบ เด็กๆ มักเลียนแบบพฤติกรรมของผู้ใหญ่ ดังนั้นจึงจำเป็นที่พ่อแม่ผู้ปกครอง ควรสื่อสารกับลูกด้วยความเคารพในสิทธิของลูกด้วย

ชวนลูกโฮมสคูล สื่อสารหลากสไตล์ 

การสื่อสารทุกวันนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพียงการพูดคุยแบบเผชิญหน้า (face-to-face communication) อีกต่อไป แต่ยังรวมถึงการส่งอีเมล์ ส่งข้อความ Video Call หรือกระทั่งการโพสข้อความหรือภาพถ่ายลงโซเชียล มีเดีย ก็จัดเป็นการสื่อสารประเภทหนึ่งเช่นกัน 

สำหรับเด็กโฮมสคูล นอกจากทักษะ 7 Cs ที่ช่วยทำให้การสื่อสารสัมฤทธิ์ผลแล้ว คุณพ่อคุณแม่อาจชวนลูกฝึกทักษะการสื่อสารรูปแบบต่างๆ ที่หลากหลายได้ดังนี้

  • ชวนลูกสื่อสารผ่านแชทรูม : พ่อแม่อาจชวนลูกเข้ากลุ่มแชทสำหรับครอบครัว ไม่เพียงไว้พูดคุย สอบถามเรื่องราวต่างๆ เท่านั้น แต่ยังได้สังเกตวิธีการสื่อสารของลูกในบทสนทนาผ่านแชทว่าเป็นอย่างไร เพราะการสื่อสารผ่านการแชท บางครั้งก็อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิด เนื่องจากใช้ตัวอักษรสื่อแทนอารมณ์ ทำให้ผู้รับสารตีความผิดพลาดได้ เช่น หากแม่บอกให้ลูก ทำความสะอาดห้อง แล้วลูกพิมพ์ตอบสั้นๆ ว่า “โอเค” คนเป็นแม่อาจตีความได้ว่าลูกไม่พอใจ พ่อแม่จึงอาจแนะนำเด็กๆ ให้เลือกใช้อีโมจิ เพื่อแสดงอารมณ์ปิดท้ายประโยค เป็นต้น 
  • สร้างสถานการณ์ฝึกบทสนทนา : นอกเหนือจากการเรียนวิชาการแล้ว ชวนลูกคิดสถานการณ์ฉุกเฉินต่างๆ แล้วฝึกสื่อสารผ่านโทรศัพท์ โดยอาจให้แม่ เขียนสถานการณ์สมมติในกระดาษ โดยไม่ให้พ่อและลูกรู้ว่ามีสถานการณ์อะไรบ้าง ให้ลูกสุ่มหยิบขึ้นมา และให้พ่อเป็นผู้รอรับสายขอความช่วยเหลือจากลูก แล้วประเมินดูว่าเด็กๆ สามารถถ่ายทอดข้อความที่ต้องการสื่อได้ตรงประเด็นเพียงใดในสถานการณ์ฉุกเฉิน ถือเป็นกิจกรรมสนุกๆ ที่ได้ใช้เวลาร่วมกันทั้งครอบครัว
  • เขียนบันทึกฝึกสื่อสาร : การเขียนบันทึก ถือเป็นการสื่อสารภายในตนเอง เปิดโอกาสให้เด็กๆ ได้ทบทวนเรื่องราวในแต่ละวัน ทบทวนอารมณ์ความรู้สึกต่อเรื่องต่างๆ ทั้งยังฝึกทักษะการเล่าเรื่องผ่านการเขียนบรรยาย ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสารด้านอื่นๆ ได้
  • ฝึกการฟังผ่าน Podcast : ลองเลือก Podcast ในหัวข้อที่ลูกสนใจให้ลูกฟัง เพื่อให้เด็กๆ นำมาเล่าต่อให้พ่อแม่ฟัง และเขียนสรุปใจความสำคัญและประโยชน์ที่ได้จาก Podcast นั้นๆ เพราะเด็กโฮมสคูล ส่วนใหญ่มักเรียนตัวต่อตัวกับพ่อแม่หรือผู้สอน จึงอาจไม่ได้ฝึกจดเลคเชอร์เหมือนเรียนในห้องเรียน กิจกรรมนี้จะช่วยฝึกทักษะการฟังและการจดบันทึกของลูกพร้อมๆ พัฒนาทักษะการสื่อสาร
  • ฝึกการพูดแบบ Youtuber : เด็กโฮมสคูลอาจไม่มีโอกาสนำเสนองานหน้าชั้นบ่อยนัก หรืออาจมีบ้างกรณีร่วมกลุ่มกับบ้านเรียนอื่นๆ พ่อแม่ช่วยให้ลูกฝึกสื่อสารอย่างมั่นใจได้ด้วย การลองให้ลูกหาเรื่องราวที่สนใจมานำเสนอ แล้วอัดวิดีโอ หากกังวลเรื่องความเป็นส่วนตัวอาจไม่ต้องอัพโหลดในโลกออนไลน์ เพียงแต่บันทึกไว้ดูภายในบ้านหรือแบ่งปันระหว่างกลุ่มบ้านเรียนอื่นๆ แรกๆ เด็กๆ อาจเขินบ้าง แต่ฝึกบ่อยๆ ก็จะมีความชำนาญ ไม่ต่างจากการพูดหน้าชั้นเรียน 

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

บทความใกล้เคียง

Unschooling เรียนแบบไม่เรียนของเด็ก Homeschool

Unschooling เรียนแบบไม่เรียนของเด็ก Homeschool

Starfish Academy
Starfish Academy

Homeschool ที่คนส่วนใหญ่นึกถึง คงจะเป็นการที่เด็กๆ เรียนที่บ้านซึ่งแต่ละครอบครัวก็อาจมีรูปแบบไม่ต่างกันมากนัก แต่จริงๆ แล้วการทำโฮมสคูล มีหลายรูปแบบแตกต่างกันตามสไตล์ของแต่ละครอบครัว Unschooling คือ รูปแบบหนึ่งของการทำโฮมสคูลที่หลายคนอาจเคยไ ...

1032 views 13.08.21
Unschooling เรียนแบบไม่เรียนของเด็ก Homeschool
ทำความรู้จัก รูปแบบ Homeschool ในเมืองไทย

ทำความรู้จัก รูปแบบ Homeschool ในเมืองไทย

Starfish Academy
Starfish Academy

ในยุคที่การเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในโรงเรียน เทคโนโลยีล้ำสมัย ทำให้เด็กๆ สามารถค้นหาข้อมูลได้ตลอดเวลา ขอเพียงแค่มีอินเทอร์เน็ต Homeschool กลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจ ยิ่งในช่วงที่โควิด-19 ระบาด หลายโรงเรียนต้องปรับเปลี่ยนมาทำการเรียนการสอ ...

724 views 27.01.21
ทำความรู้จัก รูปแบบ Homeschool ในเมืองไทย
เมื่อบ้านคือโรงเรียนแห่งการเรียนรู้ในยุค COVID-19 พ่อแม่กลายเป็นครูจะสร้างการเรียนรู้ที่บ้านได้ยังไง

เมื่อบ้านคือโรงเรียนแห่งการเรียนรู้ในยุค COVID-19 พ่อแม่กลายเป็นครูจะสร้างการเรียนรู้ที่บ้านได้ยังไง

ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร
ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร

จากสถานการณ์โรค COVID – 19 ส่งผลกระทบในหลายด้านๆ โดยเฉพาะด้านการศึกษาที่ยังเป็นประเด็นให้พูดถึงในการเสนอให้โรงเรียนหยุดการเรียนการสอน 1 ปี และถึงแม้ว่าข้อเสนอดังกล่าวจะออกมาในรูปแบบใด ย่อมส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของการเรี ...

1165 views 20.08.21
เมื่อบ้านคือโรงเรียนแห่งการเรียนรู้ในยุค COVID-19 พ่อแม่กลายเป็นครูจะสร้างการเรียนรู้ที่บ้านได้ยังไง