สำหรับครูมือใหม่ที่เพิ่งเริ่มทำงานหรือได้รับมอบหมายให้ออกแบบการสอนเป็นครั้งแรก รวมถึงครูผู้มีประสบการณ์ที่อยากทบทวนตัวเองเพื่อพัฒนาแผนการสอน แต่ยังไม่รู้ว่าการออกแบบการสอนนั้น คืออะไร จะวางแผนขั้นตอนยังไงให้ผู้เรียนรู้สึกสนุก วันนี้จึงนำความรู้ดี ๆ มาฝากค่ะ
การออกแบบการสอนหมายถึงอะไร
การออกแบบการสอน คือ การวางแผนการจัดการเรียนการสอนหรือ การพัฒนาแผนการเรียนรู้ โดยอาศัยกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนและกระบวนการสอนของผู้สอน วัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพหรือแก้ไขปัญหาด้านการเรียนรู้ให้กับนักเรียนในห้อง ฉะนั้น การออกแบบการสอน จึงต้องคำถึง 3 ส่วนสำคัญ ได้แก่ กระบวนการออกแบบการเรียนการสอน สื่อการสอน และผู้เรียน
ขั้นตอนการออกแบบการสอน
จากความหมายของการออกแบบการสอน จะเห็นได้ว่าขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุดคือ “กระบวนการออกแบบการเรียนการสอน” เพราะเป็นจุดเริ่มต้นที่ใช้กำหนดทั้งสื่อการสอนและแนวทางการประเมินผลผู้เรียน โดยทั่วไปวิธีที่นิยมใช้ในการออกแบบการเรียนการสอนมี 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่
- ขั้นนำ (Introduction) เป็นขั้นตอนการเตรียมความพร้อมให้กับผู้เรียน เป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสนใจเนื้อหาหรือทบทวนความรู้ที่เรียนรู้ก่อนหน้า เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการเรียนรู้เนื้อหาใหม่ในบทเรียน สำหรับการดำเนินการในขั้นตอนนี้ครูผู้สอนสามารถเริ่มต้นด้วยการตั้งคำถาม เล่าเหตุการณ์ สาธิตวิธีการใช้เครื่องมือกรณีใช้ นวัตกรรมการสอน หรือการบอกวัตถุประสงค์การเรียน เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้เรียน
- ขั้นสอน (Body) เป็นขั้นตอนที่มีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้เรียนรู้องค์ความรู้ใหม่ผ่านการเรียนการสอนในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การบรรยาย การนำเสนอ การสาธิต การให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ หรือการชี้ช่องทางการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนไปค้นหาคำตอบด้วยตัวเอง
- ขั้นสรุป (Conclusion) เป็นขั้นตอนที่ให้เวลาผู้เรียนได้สรุปความรู้หลังขั้นสอน ซึ่งผู้สอนอาจใช้วิธีการให้นักเรียนสังเคราะห์และสรุปความรู้ผ่านการสร้างแผนผังใยแมงมุม แผนผังความคิด หรือแผนผังความคิดแบบวงจร
- ขั้นประเมินผล (Conclusion) เป็นขั้นตอนที่สำคัญของผู้สอน เพราะเป็นขั้นตอนที่ผู้สอนต้องประเมินการเรียนรู้ของผู้เรียน เพื่อนำข้อมูลมาปรับปรุง การออกแบบการสอน
เคล็ดลับการออกแบบการสอนให้ผู้เรียนรู้สึกสนุกขึ้น
หนึ่งในปัญหาสำคัญของการออกแบบการเรียนการสอนคือ ทำอย่างไรให้ผู้เรียนรู้สึกสนุกไปกับการเรียน เพราะหลังจากผ่านรูปแบบการเรียนการสอนแบบออนไลน์มาในช่วงโควิด ทำให้รูปแบบความสนใจของผู้เรียนเปลี่ยนไป อีกทั้งแหล่งความรู้ออนไลน์ยังหาง่าย จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่หลายคนจะสนใจการเรียนรู้ในห้องเรียนน้อยลง ด้วยเหตุนี้คุณครูจึงต้องปรับตัว ปรับการเรียนการสอนอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งมีเคล็ดลับง่าย ๆ มาฝากดังนี้
- ไม่ยัดเยียดเนื้อหาที่ยากให้กับผู้เรียน
เพราะไม่ว่าจะครูมือใหม่หรือครูมือเก๋า แน่นอนว่าย่อมมีทั้งความรู้และประสบการณ์ที่มากกว่าผู้เรียน ทำให้ในบางครั้งจัดเนื้อหาที่ยากให้กับผู้เรียน สุดท้ายเด็ก ๆ รู้สึกเบื่อและเลิกสนใจกับเนื้อหาไปโดยปริยาย เพราะฉะนั้นใน การออกแบบการสอน ควรคำนึงถึงความพร้อมของผู้เรียนด้วยการประเมินผู้เรียนก่อนเรียนหรือให้ทำแบบทดสอบเพื่อวัดความรู้พื้นฐานเดิม ช่วยให้ออกแบบการสอนหรือวางแผน แผนการสอน ได้ง่ายขึ้น
- นำสื่อการเรียนการสอนยุคใหม่มาใช้ประโยชน์
เรียกว่าเป็นอีก รูปแบบการสอนยุคใหม่ ที่คุณครูมือใหม่ไม่ควรมองข้าม เพราะช่วยดึงความสนใจจากผู้เรียนเป็นอย่างดี ซึ่งปัจจุบันมีให้คุณครูเลือกนำมาใช้ประโยชน์มากมาย ไม่ว่าจะเป็น การเรียนรู้ผ่านเกมมิฟิเคชัน (Gamification) การเรียนรู้ผ่านสื่อโซเซียล โปรแกรมสตรีมมิ่ง หรือพอดแคสต์
- ประเมินและปรับปรุงการสอนอยู่เสมอ
อย่างที่เห็นแล้วว่าใน การออกแบบการสอน มีขั้นประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน ซึ่งหลังจากประเมินผลแล้ว ควรนำผลที่ได้มาใช้ในการปรับปรุงภาพรวมของแผนการสอนหรือการเรียนการสอนให้ผู้เรียนแต่ละคน เพราะผู้เรียนอาจมีความรู้ความเข้าใจที่แตกต่างกัน
เป็นอย่างไรบ้างคะสำหรับข้อมูลเกี่ยวกับ การออกแบบการสอน ที่นำมาฝากกัน ซึ่งจะเห็นว่าการออกแบบการเรียนรู้การสอนนั้นไม่ใช่เรื่องยาก เพียงแค่ผู้สอนให้ความสำคัญกับผู้เรียน ยกผู้เรียนเป็นจุดศูนย์กลาง และมีการประเมินผลอย่างต่อเนื่องเพื่อนำมาปรับปรุงรูปแบบการสอนให้ทันสมัย จะดึงดูดความสนใจของผู้เรียนได้มากยิ่งขึ้น แต่สำหรับครูท่านไหนที่ยังไม่มั่นใจหรือไม่รู้ว่าจะเริ่มตรงไหน แนะนำ Starfish Labz แพลตฟอร์มการเรียนรู้สำหรับครูผู้สอน เพราะอัดแน่นไปด้วย สื่อการสอนฟรี แนวทาง จิตวิทยา การออกแบบสถานการณ์การเรียนรู้ บทความความรู้มากมาย และที่สำคัญเป็นชุมชนแลกเปลี่ยนความรู้แลกเปลี่ยนไอเดียได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ที่มาข้อมูล
- research.eef.or.th/how-to-design-teaching/
- www.starfishlabz.com/blog/1291--การออกแบบการจัดการเรียนรู้-ให้สอดคล้องกับระดับการปฏิบัติที่คาดหวังตามมาตรฐานวิทยฐานะ
- dept.npru.ac.th/edu2/data/files/การออกแบบและพัฒนาการเรียนการสอน%20อ.สมจิต.pdf
- touchpoint.in.th/instructional-design/
- li.kmutt.ac.th/9/knowledge/
- www.starfishlabz.com/blog/596-5-ไอเดีย-สื่อการสอนสมัยใหม่-ถูกใจวัยเรียน