แผนการสอน: แผนที่เดินทางที่ขาดไม่ได้ ของครูมืออาชีพ
ยอมรับกันตรงๆ ไหมครับว่า... เวลาได้ยินคำว่า "ทำแผนการสอน" ทีไร คุณครูหลายท่านอาจจะรู้สึกเพลียใจขึ้นมาทันที บางคนมองว่าเป็นภาระงานเอกสาร เป็นยาขมที่ต้องปั่นส่งฝ่ายวิชาการให้ทันเดดไลน์ แต่ในฐานะที่ผมคลุกคลีกับวงการนี้มานาน ผมอยากชวนคุณครูเปลี่ยนมุมมองกันสักนิดครับ
ถ้าเราเปรียบการสอนเป็นการขับรถไปเชียงใหม่ แผนการสอน ก็คือ Google Maps หรือ GPS นี่แหละครับ ถ้าไม่มีแผนที่ เราอาจจะขับหลงทาง แวะข้างทางนานเกินไป หรือน้ำมันหมดกลางทางจนไปไม่ถึงจุดหมายปลายทางของคาบเรียนนั้นๆ
เจาะลึก: จริงๆ แล้ว แผนการสอนคืออะไร? อธิบายแบบภาษาชาวบ้าน ไม่ต้องพึ่งพจนานุกรม แผนการสอนคือ "สคริปต์" หรือ "พิมพ์เขียว" ที่ครูใช้ออกแบบการเรียนรู้ล่วงหน้าครับ มันคือการตอบคำถามสำคัญ 3 ข้อให้ได้ก่อนเดินเข้าห้องเรียน:
- สอนใคร? (ผู้เรียนเป็นอย่างไร)
- สอนอะไร? (เนื้อหาและจุดประสงค์)
- สอนอย่างไร? (กิจกรรมและวิธีวัดผล)
ทำไมต้องวุ่นวายเขียนแผนฯ? (ประโยชน์ของแผนการสอน) หลายคนอาจคิดว่า "สอนมา 10 ปีแล้ว หลับตาพูดก็ยังได้" แต่เชื่อผมเถอะครับว่า ประโยชน์ของแผนการสอน มีมากกว่าแค่กันลืม:
- สร้างความมั่นใจ: เมื่อเรารู้ Step 1-2-3 เราจะลดความประหม่า และควบคุมเวลาได้ดีขึ้น
- รับมือเหตุฉุกเฉิน: ถ้ากิจกรรมนี้แป้ก หรือเด็กไม่เข้าใจ แผนการสอนที่ดีจะมี "แผนสำรอง" ไว้เสมอ
- โฟกัสที่เด็ก ไม่ใช่แค่เนื้อหา: การวางแผนล่วงหน้าช่วยให้เรามีเวลาสังเกตปฏิกิริยาของเด็กๆ มากขึ้น แทนที่จะก้มหน้าก้มตาอ่านหนังสือเรียน
เคล็ดลับ การเขียนแผนการสอน ให้ปังและใช้งานได้จริง การเริ่มต้นเขียนแผนฯ ไม่ใช่การก็อปปี้ไฟล์เก่ามาเปลี่ยนวันที่นะครับ แต่ต้องเริ่มจากการ "ตั้งเป้า" (อ้างอิงแนวคิดจาก LearnEducation) หัวใจสำคัญของ การเขียนแผนการสอน ยุคใหม่ ควรประกอบด้วย:
- จุดประสงค์ต้องชัด (Objectives): อย่าเขียนกว้างเกินไป ให้ระบุเลยว่าจบคาบนี้ เด็กต้อง "ทำ" อะไรได้บ้าง (K-P-A)
- กิจกรรมต้องโดน (Activities): ออกแบบกิจกรรม Active Learning ที่ให้เด็กได้ขยับและคิด มากกว่านั่งฟังบรรยาย
- วัดผลต้องตรง (Evaluation): สอนแบบไหน วัดแบบนั้น ไม่ใช่สอนว่ายน้ำ แต่ไปสอบปีนต้นไม้
ทางลัดสำหรับครูยุคใหม่ ถ้าใครยังรู้สึกว่าการเขียนแผนฯ เป็นเรื่องยาก หรือตันๆ คิดไอเดียกิจกรรมไม่ออก ไม่ต้องกังวลครับ ที่ Starfish Labz เรามีตัวอย่างแผนการสอน คอร์สเรียนเทคนิคการสอน และไอเดียห้องเรียนเจ๋งๆ จากเพื่อนครูทั่วประเทศมารวมไว้ให้แล้ว
การเตรียมการสอนที่ดี คือจุดเริ่มต้นของห้องเรียนที่มีคุณภาพ มาทำให้แผนการสอนเป็นเพื่อนคู่ใจ ไม่ใช่ภาระทางใจกันดีกว่าครับ!
