พักเที่ยงแสนสนุก เล่นให้เต็มที่ เติมพลังเพื่อการเรียนรู้

อาซะมะ

53 นาทีที่แล้ว

พักเที่ยงนี้เราเล่นอะไรกันดี คำถามสั้นๆที่เด็กๆถามกันเองก่อนออกไปเล่น อาจดูเป็นเพียงเรื่องธรรมดาแต่สำหรับครูคำถามนี้สะท้อนให้เห็นว่าเด็กต้องการพื้นที่สำหรับการเล่น การเลือกและการใช้เวลาอย่างมีความสุขกับเพื่อน
เมื่อพูดถึงการเรียนรู้เรามักนึกถึงห้องเรียนหนังสือใบงานหรือการทดลอง แต่จริงๆ แล้วการเรียนรู้ไม่ได้หยุดลงเมื่อถึงเวลาพักเที่ยง เพราะการวิ่งเล่นพูดคุยหัวเราะเล่นกีฬาเล่นเครื่องเล่นหรือการละเล่นพื้นบ้านล้วนเป็นประสบการณ์ที่เด็กกำลังเรียนรู้ชีวิตไปพร้อมกัน
พักเที่ยง…เวลาสำคัญของเด็ก
เด็กใช้ทั้งร่างกาย สมอง และอารมณ์มาตลอดช่วงเช้า การมีเวลาพักจึงไม่ใช่เพียงการหยุดเรียนแต่เป็นช่วงเวลาที่ช่วยให้เด็กได้ผ่อนคลายและเติมพลังเพื่อกลับมาเรียนรู้ต่อ
งานวิจัยของ Pellegrini และ Bohn (2005) เรื่อง The Role of Recess in Children's Cognitive Performance and School Adjustment ชี้ให้เห็นว่า การพักมีความสัมพันธ์กับความพร้อมด้านการคิดและการปรับตัวของเด็กในโรงเรียน ขณะที่ American Academy of Pediatrics ก็ให้ความสำคัญกับการพักในฐานะส่วนหนึ่งของพัฒนาการทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญา
ดังนั้น พักเที่ยงจึงไม่ใช่เวลาที่เสียไปจากการเรียน แต่เป็นเวลาที่ช่วยเตรียมเด็กให้พร้อมสำหรับการเรียนรู้
การเล่นคือการเรียนรู้อีกรูปแบบหนึ่ง
การเล่นอาจไม่มีหนังสือไม่มีคะแนนและไม่มีแบบฝึกหัดแต่กลับเต็มไปด้วยบทเรียนสำคัญ
เด็กได้ฝึกการสื่อสารการรอคอยการแบ่งปันการยอมรับกติกา การแก้ปัญหาและการจัดการกับความรู้สึกของตนเอง บางครั้งอาจมีการไม่เข้าใจกันหรือขัดแย้งกัน แต่สิ่งเหล่านี้ก็เป็นโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้การเจรจาการประนีประนอม และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น
Ginsburg (2007) และคณะกรรมการของ American Academy of Pediatrics ตีพิมพ์บทความเชิงวิชาการเรื่อง *The Importance of Play in Promoting Healthy Child Development and Maintaining Strong Parent-Child Bonds* ในปี 2007 โดยเป็นบทความที่รวบรวมและสังเคราะห์หลักฐานเกี่ยวกับบทบาทของการเล่นต่อพัฒนาการเด็ก มากกว่าจะเป็นการทดลองกับเด็กกลุ่มเดียว ข้อสรุปสำคัญคือ การเล่นเป็นส่วนสำคัญของพัฒนาการที่ดี ช่วยสนับสนุนพัฒนาการทางร่างกาย สติปัญญา สังคม และอารมณ์ พร้อมทั้งเน้นความสำคัญของการมีพื้นที่ที่ปลอดภัยและเปิดโอกาสให้เด็กได้เล่นอย่างเหมาะสม ข้อค้นพบดังกล่าวจึงสอดคล้องกับการเปิดโอกาสให้เด็กเลือกและริเริ่มการเล่นด้วยตนเองในช่วงพักเที่ยง
เพราะฉะนั้นผู้ใหญ่อาจไม่จำเป็นต้องกำหนดทุกอย่างให้เด็กเล่นแต่ควรจัดพื้นที่เวลาและสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เพื่อให้เด็กได้เลือกและสร้างการเล่นในแบบของตนเอง
พักเที่ยงที่โรงเรียนปลาดาว
จากประสบการณ์ของผู้เขียนที่โรงเรียนปลาดาว สิ่งหนึ่งที่เห็นได้ชัดคือ เมื่อเด็กมีพื้นที่ให้เล่นอย่างอิสระ ความสุขและการเรียนรู้ก็เกิดขึ้นเอง ช่วงพักเที่ยง เด็ก ๆ เลือกเล่นในแบบที่ตนเองสนใจบางคนเล่นกีฬาบางคนเล่นเครื่องเล่นบางคนวิ่งเล่นกับเพื่อน และบางกลุ่มชวนกันเล่นการละเล่นพื้นบ้านตามวิถีชุมชน ในช่วงเวลาเหล่านี้ครูไม่ได้เห็นเพียงเด็กกำลังเล่นแต่ได้เห็นเด็กกำลังเรียนรู้ที่จะเป็นเพื่อน
เด็กกำลังฝึกยอมรับเมื่อแพ้กำลังเรียนรู้ที่จะควบคุมอารมณ์เมื่อไม่ได้ดั่งใจกำลังแบ่งปันและชวนเพื่อนเข้าร่วม
กำลังช่วยเหลือกันกำลังคิดกติกาและที่สำคัญกำลังหัวเราะและมีความสุขร่วมกัน
สำหรับครู ช่วงพักจึงเป็นอีกช่วงเวลาที่ทำให้เราได้เห็นตัวตนของเด็กในมุมที่แตกต่างจากห้องเรียน เด็กบางคนที่เงียบในห้องเรียนอาจเป็นผู้นำในสนามเด็กบางคนที่ไม่ค่อยกล้าแสดงออกอาจมีความคิดสร้างสรรค์เมื่อได้เล่น และเด็กที่ยังต้องฝึกการทำงานร่วมกับผู้อื่นก็อาจค่อยๆเรียนรู้ผ่านการเล่นกับเพื่อน
ครูไม่ต้องกำกับทุกอย่าง แต่ต้องอยู่ใกล้พอที่จะดูแล
โรงเรียนปลาดาวให้ความสำคัญกับความปลอดภัย ครูคอยสังเกตและดูแลเด็กอย่างใกล้ชิด ขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้เด็กได้เลือกและจัดการการเล่นของตนเอง เพราะหน้าที่ของครูในช่วงพักอาจไม่ใช่การเป็นผู้กำกับการเล่นแต่คือผู้สร้างพื้นที่ผู้ดูแลความปลอดภัยและผู้สังเกตการเติบโตของเด็ก พื้นที่เล่นที่ดีไม่จำเป็นต้องมีอุปกรณ์ราคาแพงลูกบอลหนึ่งลูกพื้นที่ว่างหนึ่งมุมหรือเครื่องเล่นธรรมดาๆก็สามารถสร้างทั้งการเคลื่อนไหวจินตนาการมิตรภาพและเสียงหัวเราะได้
เพราะความสุขก็เป็นผลลัพธ์ของการศึกษา
บางครั้งเราวัดความสำเร็จของเด็กด้วยคะแนนและความสามารถทางวิชาการ แต่เด็กที่รู้จักแบ่งปัน มีเพื่อน กล้าแสดงออกควบคุมอารมณ์แก้ปัญหาความขัดแย้งและมีความสุขกับการมาโรงเรียนก็เป็นผลลัพธ์ทางการศึกษาที่สำคัญไม่แพ้กัน
การเล่นไม่ได้ตรงข้ามกับการเรียนรู้ แต่เป็นหนึ่งในวิธีที่เด็กเรียนรู้โลก
ประสบการณ์ที่โรงเรียนปลาดาวทำให้ผู้เขียนเชื่อว่าโรงเรียนที่ดีไม่ควรมีเพียงห้องเรียนที่น่าเรียนแต่ควรมี พื้นที่ที่เด็กสามารถเป็นเด็กได้อย่างเต็มที่
เพราะเสียงหัวเราะในสนาม การวิ่งเล่นกับเพื่อนการแบ่งปันการทะเลาะแล้วกลับมาคืนดีกัน หรือแม้แต่การล้มแล้วลุกขึ้นมาเล่นต่อ ล้วนเป็นบทเรียนชีวิตที่ไม่มีอยู่ในหนังสือเล่มใด
พักเที่ยงจึงไม่ใช่เวลาที่เสียไปจากการเรียนรู้แต่คือเวลาที่เด็กได้พักเติมพลังเติมความสุขและเติบโตไปพร้อมกับเพื่อนและเมื่อเสียงกริ่งดังขึ้นอีกครั้งเด็กๆก็พร้อมกลับเข้าสู่ห้องเรียนด้วยพลังที่เต็มเปี่ยม
เพราะการให้เด็กได้เล่นคือการให้พื้นที่แก่เด็กได้เติบโต