หนูขอเป็นคนแรกได้ไหม? เมื่อการเป็นที่หนึ่งไม่ใช่สิ่งสำคัญที่สุด

Thawanrat

1 ชั่วโมงที่แล้ว

ในห้องเรียนอนุบาล พฤติกรรมเล็ก ๆ ของเด็กหากครูหยุดสังเกตและเปิดใจรับฟัง อาจซ่อนความรู้สึกและความต้องการบางอย่างที่น่าสนใจเอาไว้
จากการสังเกตพฤติกรรมในห้องเรียนครูพบเด็กผู้ชาย 2 คนที่มักอยากเป็น คนแรกหรือคนที่ 1อยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นการเข้าแถว กิจวัตรประจำวันหรือกิจกรรม Active Learning เด็กทั้งสองมักพยายามมาอยู่ด้านหน้าก่อนเพื่อนจนบางครั้งเกิดการโต้เถียงและไม่ยอมกัน
แทนที่ครูจะรีบห้ามหรือพูดว่าอย่าแย่งกันครูเลือกที่จะหยุดและพูดคุยกับเด็กเพราะเชื่อว่าเบื้องหลังพฤติกรรมทุกอย่างของเด็กย่อมมีเหตุผลและความรู้สึกบางอย่างซ่อนอยู่ครูจึงถามเด็กทั้งสองว่าทำไมหนูถึงอยากอยู่ข้างหน้าและอยากเป็นคนแรก?
คำตอบของเด็กทำให้ครูเข้าใจความรู้สึกของพวกเขามากขึ้นเด็กทั้งสองตอบอย่างตรงไปตรงมาว่าถ้าได้อยู่ข้างหน้าหนูรู้สึกมีความสุขเหมือนหนูทำกิจกรรมเสร็จก่อนเพื่อน
ครูจึงถามต่อว่าแล้วถ้าวันนี้หนูไม่ได้อยู่ข้างหน้าแต่ต้องอยู่ข้างหลังหนูจะรู้สึกอย่างไร?เด็กตอบว่าหนูไม่สนุกหนูไม่มีความสุข
คำตอบสั้น ๆ ของเด็กทำให้ครูมองเห็นว่าสำหรับเด็กแล้วการได้อยู่ข้างหน้าไม่ได้หมายถึงเพียงตำแหน่งในการเข้าแถวเท่านั้นแต่ยังหมายถึงความรู้สึกว่าฉันทำได้ฉันทำสำเร็จและฉันได้ทำก่อนเพื่อนซึ่งเป็นความรู้สึกที่ทำให้เด็กรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่าและมีความสำคัญ
เมื่อครูเข้าใจความรู้สึกของเด็กแล้วจึงชวนพูดคุยต่อว่าการอยู่ข้างหน้าหรือข้างหลังไม่ได้ทำให้ใครเก่งกว่าใครเพราะทุกคนยังคงมีโอกาสได้ทำกิจกรรมเหมือนกันเพียงแต่ลำดับของแต่ละคนแตกต่างกัน
ครูยกตัวอย่างจากการเข้าแถวว่าคนที่มาก่อนก็ได้อยู่ข้างหน้าส่วนคนที่มาทีหลังก็ยืนถัดไปทุกคนยังมีโอกาสทำกิจกรรมเหมือนกันสิ่งสำคัญคือเราต้องรู้จักรอคอยและเคารพลำดับของผู้อื่น
ครูยังชวนเด็กนึกถึงเพลงที่ร้องร่วมกันในห้องเรียนซึ่งมีเนื้อหาสอนเรื่องการเรียงลำดับว่าคนที่มาก่อนจะอยู่ข้างหน้าส่วนคนที่มาช้ากว่าจะอยู่ถัดไปแล้วถามเด็กว่าถ้าเราเข้าแถวด้วยกันเราควรรู้จักรอคอยและไม่แย่งตำแหน่งของเพื่อนใช่ไหม?
เด็ก ๆ จึงได้เรียนรู้ว่าการอยู่ร่วมกันไม่ได้มีเพียงเรื่องของการเป็นคนแรกแต่ยังมีเรื่องของการรอคอย การแบ่งปัน การมีน้ำใจและการช่วยเหลือกันเพราะเราทุกคนเป็นเพื่อนกัน
จากเหตุการณ์เล็ก ๆ ในห้องเรียนครั้งนีครูจึงไม่ได้มองเพียงเรื่อง การแย่งกันเป็นคนแรกแต่กลับมองเห็นโอกาสสำคัญในการพัฒนาเด็ก ทั้งการรอคอย การควบคุมอารมณ์ การแบ่งปัน การเคารพสิทธิของผู้อื่นและการยอมรับว่าเราไม่จำเป็นต้องเป็นที่หนึ่งเสมอไป
ในวัยอนุบาลการเรียนรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะจากบทเรียนหรือกิจกรรมที่ครูเตรียมไว้เท่านั้นแต่ยังเกิดขึ้นจากสถานการณ์จริงในชีวิตประจำวันไม่ว่าจะเป็นการเข้าแถว การรอคิว การเลือกของเล่น การแบ่งปัน หรือการทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนทุกสถานการณ์ล้วนเป็นห้องเรียนเล็ก ๆ ที่เปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้การอยู่ร่วมกับผู้อื่น
สิ่งสำคัญสำหรับครูจึงอาจไม่ใช่การทำให้เด็กเลิกอยากเป็นคนแรกในทันทีแต่คือการค่อย ๆ ช่วยให้เด็กเข้าใจว่าการเป็นคนแรกไม่ใช่สิ่งเดียวที่ทำให้เรามีความสุข
บางครั้งการได้รอคอย การแบ่งปัน การช่วยเหลือเพื่อนหรือการเปิดโอกาสให้เพื่อนได้อยู่ข้างหน้าบ้างก็สามารถสร้างความสุขและความภาคภูมิใจได้เช่นกันเพราะเป้าหมายของการเรียนรู้ในวัยอนุบาลไม่ใช่การสอนให้เด็กต้องเป็นที่หนึ่งแต่คือการช่วยให้เด็กเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข รู้จักรอคอยเข้าใจผู้อื่นและเคารพสิทธิของคนรอบข้าง
เมื่อครูเปลี่ยนจากการห้ามพฤติกรรมมาเป็นการทำความเข้าใจพฤติกรรมเราอาจค้นพบว่าสิ่งที่เด็กต้องการอาจไม่ใช่การเอาชนะเพื่อนแต่คือการได้รับการยอมรับและการรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่าและบางครั้งการที่เด็กยอมถอยจากแถวหน้าเพื่อเปิดโอกาสให้เพื่อนได้ก้าวขึ้นมาอยู่ข้างหน้าอาจเป็นชัยชนะที่ยิ่งใหญ่กว่าการได้เป็นคนแรกเสียอีกเพราะในห้องเรียนอนุบาลการเป็นที่หนึ่งอาจไม่ได้วัดจากว่าใครได้อยู่ข้างหน้าก่อนใครแต่อาจวัดจากว่าใครสามารถเรียนรู้ที่จะรอคอย แบ่งปัน เข้าใจผู้อื่นและมีความสุขไปพร้อมกับเพื่อน ๆ ได้มากที่สุด