เด็กไม่ได้เกลียดวิชาที่เรียน

สุประวีณ์

2 ชั่วโมงที่แล้ว

หากถามผู้ใหญ่สักคนว่า "สมัยเรียนไม่ชอบวิชาอะไร" หลายคนมักตอบได้ทันที บางคนบอกว่าเกลียดคณิตศาสตร์ บางคนบอกว่าไม่ชอบภาษาอังกฤษ บางคนบอกว่าวิทยาศาสตร์ยากเกินไป แต่เมื่อถามต่อว่า "ทำไม" คำตอบที่ได้กลับไม่ใช่เรื่องเนื้อหา"ครูดุมาก""ตอบผิดแล้วโดนตี""อ่านไม่ออกแล้วถูกเพื่อนหัวเราะ" คิดว่าท่านผู้อ่านหลายท่านก็อาจเป็นหนึ่งในคนเหล่านั้น เมื่อย้อนกลับไป หลายคนพบว่าความทรงจำที่ติดอยู่ในใจ ไม่ใช่สูตร ไม่ใช่คำศัพท์ หรือเนื้อหาของบทเรียน แต่เป็น "ความรู้สึก" ที่เกิดขึ้นระหว่างการเรียน และนั่นทำให้ฉันตั้งคำถามกับตัวเองเสมอว่า ในฐานะครู วันนี้เด็กจะจดจำรายวิชาของเราด้วยความรู้สึกแบบไหน ในทางจิตวิทยาการศึกษา มีแนวคิดที่น่าสนใจว่า อารมณ์และการเรียนรู้ไม่เคยแยกจากกัน นักจิตวิทยา Albert Bandura อธิบายว่า หากเด็กเชื่อว่าตนเอง "ทำไม่ได้" หรือ "ไม่เก่งวิชานี้" ความเชื่อนั้นจะค่อย ๆ กลายเป็นกำแพงที่ทำให้เด็กไม่กล้าลองอีก แม้ความสามารถที่แท้จริงจะยังพัฒนาได้ ขณะที่ Carol Dweck เสนอแนวคิดเรื่อง Growth Mindset ว่า เด็กที่ได้รับกำลังใจและมองว่าความผิดพลาดเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ จะกล้าพยายามมากกว่าเด็กที่รู้สึกว่าการตอบผิดคือความล้มเหลว สำหรับการเรียนภาษา Stephen Krashen ยังเสนอแนวคิด Affective Filter Hypothesis ว่า ความกลัว ความเครียด และความอับอาย เปรียบเสมือนกำแพงที่ขัดขวางการเรียนรู้ ยิ่งเด็กกังวลมากเท่าไร สมองก็ยิ่งเปิดรับข้อมูลใหม่ได้น้อยลงเท่านั้น เมื่อมองย้อนกลับมาที่ห้องเรียนของเรา เด็กอาจไม่ได้เกลียดคณิตศาสตร์ แต่กำลังกลัวการตอบผิด เด็กอาจไม่ได้เกลียดภาษาอังกฤษ แต่กำลังกลัวการออกเสียงแล้วถูกหัวเราะ เด็กอาจไม่ได้เกลียดวิทยาศาสตร์
แต่กำลังกลัวว่าจะถูกตำหนิเมื่อทำการทดลองผิด หลายครั้ง สิ่งที่เด็กจดจำไม่ใช่เนื้อหาของวิชา แต่คือความรู้สึกที่เกิดขึ้นในห้องเรียนนั้น แน่นอนว่า การสร้างบรรยากาศที่ดีไม่ได้หมายความว่าเราจะไม่ตักเตือนเด็ก ครูยังคงต้องมีวินัย มีความคาดหวัง และสอนให้เด็กรับผิดชอบ แต่เราสามารถตักเตือนได้โดยไม่ทำลายคุณค่าในตัวเด็ก เราสามารถบอกว่า "คำตอบนี้ยังไม่ถูก ลองคิดอีกครั้งนะ" แทนที่จะทำให้เด็กเชื่อว่า "หนูไม่เก่ง" ในฐานะครู เราอาจไม่สามารถทำให้เด็กทุกคนหลงรักวิชาที่เราสอนได้
แต่เราสามารถทำให้เขาไม่เกลียดวิชานั้น และบางครั้ง แค่นั้นก็เพียงพอที่จะเปิดประตูให้เด็กกลับมาเรียนรู้อีกครั้ง เพราะเมื่อเด็กกล้าที่จะลอง กล้าที่จะผิด และกล้าที่จะถาม การเรียนรู้ที่แท้จริงก็เริ่มต้นขึ้น สุดท้ายแล้ว เด็กอาจลืมรายละเอียดของบทเรียนเมื่อเวลาผ่านไป แต่เขาจะจำได้เสมอว่า วิชาของครูคนนี้ ทำให้เขารู้สึกอยากเรียน...หรืออยากหนี