การให้คำปรึกษาผู้ปกครองเด็กที่มีความต้องการพิเศษ : คุณครูสื่อสารอย่างไรดี

วสันต์ วรรณรัตน์
วสันต์ วรรณรัตน์ 7486 views • 1 ปีที่แล้ว
การให้คำปรึกษาผู้ปกครองเด็กที่มีความต้องการพิเศษ : คุณครูสื่อสารอย่างไรดี

คำกล่าวที่ว่า “ลูกของคุณเป็นเด็กพิเศษ” คงเป็นคำกล่าวที่ผู้ฟังรู้สึกไม่สบายเป็นอย่างมาก สับสน วกวน และไม่อยากที่จะยอมรับ พร้อมทั้งปฏิเสธทันที ถ้าบุคคลที่กล่าวนั้นมีความน่าเชื่อถือที่ไม่เพียงพอ ซึ่งหลายๆ กรณีที่มาปรึกษามักจะพบว่า บุคคลที่กล่าวนั้นคือ คุณครู จากบทความที่ได้กล่าวไปก่อนหน้านั้น ผมได้ชี้ประเด็นไปที่การทำความเข้าใจ และเปิดใจยอมรับสำหรับผู้ปกครอง 

ในบทความนี้ผมจะเน้นย้ำในเรื่องการให้คำปรึกษาผู้ปกครองเด็กที่มีความต้องการพิเศษโดยครู ก่อนอื่นคุณครูต้องเข้าใจก่อนว่า คุณครูไม่ใช่แพทย์ บทบาทในการตัดสินและวินิจฉัย จะเป็นบทบาทหน้าที่ของแพทย์ รวมถึงการตัดสินใจแทนผู้ปกครองว่าให้นักเรียนไปรับยาที่โรงพยาบาล  ถึงแม้ว่าคุณครูจะเป็นบุคคลที่เห็นพฤติกรรมของนักเรียนมากที่สุดก็ตาม ดังนั้น หน้าที่หลักของคุณครู คือ เก็บรวบรวมข้อมูล สังเกตพฤติกรรม และจัดการเรียนการสอนที่เอื้อต่อความแตกต่างระหว่างบุคคล โดยคุณครูควรตระหนักอยู่เสมอว่า การจะบอกกับผู้ปกครองถึงความเสี่ยงต่อความเป็นเด็กที่มีความต้องพิเศษของนักเรียนในชั้นเรียนนั้นเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน และอ่อนไหวต่อผู้ปกครองมาก เพราะผู้ปกครองที่มองเห็นเพียงพัฒนาการในด้านดีของลูก และมองข้ามพัฒนาการที่ช้า เมื่อผู้ปกครองทราบว่าบุตรหลานของตนมีความบกพร่องทางด้านใดด้านหนึ่ง หรือเป็นเด็กที่มีความต้องการพิเศษผู้ปกครองแต่ละท่านก็จะมีปฏิกิริยาที่ต่างกันไปแต่ส่วนใหญ่แล้วจะตกใจ และปฏิเสธ โดยที่ไม่ได้รับฟังเหตุผลถึงเรื่องที่จะชี้แจง และในช่วงนี้ถ้าครูยังพยายามยัดเยียดข้อมูลต่าง ๆ ให้ อาจทำให้รู้สึกโกรธ และไม่ให้ความร่วมมือ 

อย่างไรก็ตามครูสามารถพยายามให้เห็นข้อมูลเชิงประจักษ์จะช่วยให้ผู้ปกครองเกิดการยอมรับได้ ผู้ปกครองอาจไม่ตอบสนองในสักระยะหนึ่ง แต่ในระหว่างนั้นผู้ปกครองเองจะเริ่มสังเกตลูก และเริ่มเก็บข้อมมูล เรียบเรียงความคิดของตนเอง และถ้าพบว่าลูกตนเองเป็นเด็กที่มีความต้องการพิเศษจริง จะเริ่มเปิดใจยอมรับและหาทางออกร่วมกับครู

คำพูดนั้นมีผลต่อความรู้สึกและการกระทำ หากคุณครูพูดบวก การกระทำของคุณครูก็จะสร้างสรรค์ หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่ และผู้ปกครองที่มีลูกที่มีความต้องการพิเศษหมดหวัง หมดกำลังใจ ท้อแท้ จากคำพูดของคนรอบตัวที่ยังไม่มีความเข้าใจถูกต้อง การเริ่มต้นด้วยทัศนคติเชิงบวก จึงมีความจำเป็นอย่างมาก คุณครูควรเลือกใช้คำพูดที่เป็นเชิงบวก เพิ่มคุณค่า และให้เกียรติแก่บุคคลที่มีความต้องการพิเศษ เลิกใช้คำพูดที่เหมารวม หรือแบ่งแยก เพราะเราทุกคนแตกต่างในความเหมือน โดยมีหลักการสื่อสารกับผู้ปกครองเด็กที่มีความต้องการพิเศษ ดังต่อไปนี้

  1. เด็กที่มีความต้องการพิเศษ หรือมีความจำเป็นพิเศษก็คือ คน ๆ หนึ่ง ควรใช้คำศัพท์ที่พูดเหมือนที่คุณครูพูดกับนักเรียนปกติทั่วไป
  2. คุณครูควรหลีกเลี่ยงคำที่เป็นเพียงการวินิจฉัย คือ ไม่พูดเพียงเพราะต้องการจะตัดสินนักเรียนคน ๆ หนึ่งว่าเขาเป็นเด็กบกพร่องหรือมีความต้องการจำเป็นพิเศษ
  3. ภาวะความต้องการพิเศษไม่ใช่ “โรค” ยกตัวอย่าง ควรใช้คำว่า เขามีภาวะออทิสซึม ไม่ใช่ น้องออ เป็นต้น
  4. เน้นความสามารถของนักเรียน ไม่ใช้ข้อจำกัดที่นักเรียนมีมาเป็นตัวชี้วัด และกล่าวอ้าง เลี่ยงการใช้คำพูดที่มีความหมายในด้านลบ 
  5. ความสำเร็จของเด็กที่มีความต้องการพิเศษ น่าทึ่งตรงที่นักเรียนเหล่านั้น ใช้ความพยายาม และผ่านอุปสรรคเพื่อที่จะทำในสิ่งทั่วไปได้
  6. ส่งเสริมความเข้าใจ การให้ความเคารพ การให้เกียรติ และมุมมองในเชิงบวก

กล่าวโดยสรุปแล้ว การสื่อสารที่ดีกับผู้ปกครองเด็กที่มีความต้องการพิเศษไม่ใช่เรื่องยาก ถ้าคุณครูมีความเข้าใจ มีข้อมูลเชิงประจักษ์ เลือกใช้คำพูด และมีทัศนคติในเชิงบวก จะช่วยให้ผู้ปกครองเปิดใจยอมรับ และคุณครูจะสามารถดึงผู้ปกครองเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนานักเรียนได้อีกทาง บทความนี้ต้องขอขอบคุณนางสาวอรัญญา ธาราวร ศึกษานิเทศก์ สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดกรุงเทพมหานคร ที่เอื้อเฟื้อเอกสารประกอบในบทความ และในบทความถัดไปผมจะเน้นย้ำเรื่องเทคนิค หรือขั้นตอนในการให้คำปรึกษากับผู้ปกครองอีกครั้งหนึ่ง ถ้าคุณครู ผู้ปกครอง หรือท่านอื่น ๆ ที่สนใจสามารถติดตามในบทความถัดไปได้ครับ

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related Courses

การรู้จักตนเอง การบริหารจัดการตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

การส่งเสริมทักษะเด็กออทิสติก

เรียนรู้เกี่ยวกับพัฒนาการด้านต่างๆของเด็กออทิสติก เพื่อให้เป็นตัวช่วยในการออกแบบกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับเด็กกลุ่มนี้

Starfish Academy
Starfish Academy
การส่งเสริมทักษะเด็กออทิสติก
Starfish Academy

การส่งเสริมทักษะเด็กออทิสติก

Starfish Academy
เกร็ดความรู้และเคล็ดลับเพื่อพ่อแม่
ด้านความสัมพันธ์ การรู้จักตนเอง การบริหารจัดการตนเอง การรู้จักสังคม
basic
2:00 ชั่วโมง

ทักษะชีวิตสำหรับเด็กออทิสติก

ออทิสติก เป็นความผิดปกติของพัฒนาการเด็กรูปแบบหนึ่ง ซึ่งมีลักษณะเฉพาะตัว โดยเด็กไม่สามารถพัฒนาทักษะทางสังคมและการสื่อคว ...

Starfish Academy
Starfish Academy
ทักษะชีวิตสำหรับเด็กออทิสติก
Starfish Academy

ทักษะชีวิตสำหรับเด็กออทิสติก

Starfish Academy
2685 ผู้เรียน
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านความสัมพันธ์ การรู้จักสังคม
basic
2:00 ชั่วโมง

สอนคุณธรรมให้ลูก พ่อแม่ก็ทำได้

คุณธรรมเป็นพื้นฐานทางจิตใจ นำไปสู่การกระทำที่ดีและถูกต้อง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยสร้างให้เด็กพร้อมที่จะเผชิญโลก และสังคมปัจจุ ...

ดร.วรวุฒิ แสงเฟือง
ดร.วรวุฒิ แสงเฟือง
สอนคุณธรรมให้ลูก พ่อแม่ก็ทำได้
ดร.วรวุฒิ แสงเฟือง

สอนคุณธรรมให้ลูก พ่อแม่ก็ทำได้

ดร.วรวุฒิ แสงเฟือง
สอนลูกเรื่องการดูแลสุขภาพ
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
2:00 ชั่วโมง

ทำอย่างไรให้ลูกปลอดภัยจากโรคติดต่อ Covid-19

โรคโรคติดต่อ Covid-19 กำลังแพร่ระบาดไปทั่วโลกอย่างรวดเร็วเพื่อให้ทุกคนรู้เท่าทันโรค รู้จักป้องกันตนเองและเด็กไม่ให้ติดต่อ โ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
ทำอย่างไรให้ลูกปลอดภัยจากโรคติดต่อ Covid-19
Starfish Academy

ทำอย่างไรให้ลูกปลอดภัยจากโรคติดต่อ Covid-19

Starfish Academy
7581 ผู้เรียน

Related Videos

ตอนที่ 3 สัมพันธภาพ ความรัก & ความผูกพัน
11:57
สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล

ตอนที่ 3 สัมพันธภาพ ความรัก & ความผูกพัน

สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
130 views • 2 ปีที่แล้ว
ตอนที่ 3 สัมพันธภาพ ความรัก & ความผูกพัน
Starfish Trend Talk | EP.2 | : คำพูดกดทับที่ครูและผู้ปกครองไม่ควรใช้กับเด็ก
41:00
Starfish Academy

Starfish Trend Talk | EP.2 | : คำพูดกดทับที่ครูและผู้ปกครองไม่ควรใช้กับเด็ก

Starfish Academy
70 views • 2 เดือนที่แล้ว
Starfish Trend Talk | EP.2 | : คำพูดกดทับที่ครูและผู้ปกครองไม่ควรใช้กับเด็ก
ตอนที่ 2 ก้าวแรก   เมื่อลูกเป็นเด็กพิเศษ
16:40
สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล

ตอนที่ 2 ก้าวแรก เมื่อลูกเป็นเด็กพิเศษ

สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
300 views • 2 ปีที่แล้ว
ตอนที่ 2 ก้าวแรก เมื่อลูกเป็นเด็กพิเศษ
กลุ่มเด็กพิเศษ : การส่งเสริมพัฒนาการสำหรับเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้าและกลุ่มเด็กผู้มีความต้องการพิเศษ
03:57
สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล

กลุ่มเด็กพิเศษ : การส่งเสริมพัฒนาการสำหรับเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้าและกลุ่มเด็กผู้มีความต้องการพิเศษ

สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
167 views • 1 ปีที่แล้ว
กลุ่มเด็กพิเศษ : การส่งเสริมพัฒนาการสำหรับเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการล่าช้าและกลุ่มเด็กผู้มีความต้องการพิเศษ