กรุงเทพมหานครกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการประเมินวิทยฐานะสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา ได้แก่ รองผู้อำนวยการสถานศึกษาและผู้อำนวยการสถานศึกษา โดยจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2569 เป็นต้นไป
หลักเกณฑ์ดังกล่าวมุ่งเน้นการประเมินผ่านระบบดิจิทัล (Digital Performance Appraisal: DPA) โดยใช้ผลการปฏิบัติงานตามข้อตกลงในการพัฒนางาน (Performance Agreement: PA) เป็นฐานสำคัญในการพิจารณา เพื่อสะท้อนถึงความรู้ ความสามารถ และประสิทธิภาพในการบริหารจัดการสถานศึกษา รวมถึงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจสาระสำคัญของหลักเกณฑ์และแนวทางการประเมิน เพื่อให้ผู้บริหารสถานศึกษาสามารถเตรียมความพร้อมและวางแผนการพัฒนางานได้อย่างถูกต้องและเป็นระบบ ดังนี้
คุณสมบัติทั่วไปของผู้ขอรับการประเมิน
ผู้ขอรับการประเมินต้องดำรงตำแหน่งหรือวิทยฐานะติดต่อกันอย่างน้อย 4 ปี (หรือ 3 ปีหากได้สิทธิ์ลดระยะเวลา) มีผลงานตามข้อตกลงในการพัฒนางาน (PA) ย้อนหลัง 3 รอบติดต่อกัน (หรือ 2 รอบกรณีลดระยะเวลา) โดยแต่ละรอบต้องได้คะแนนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 70 พร้อมทั้งมีประวัติที่ไม่เคยถูกลงโทษทางวินัย จรรยาบรรณวิชาชีพ หรือถูกสั่งดำเนินการทางจริยธรรมย้อนหลัง 4 ปี (หรือ 3 ปีกรณีลดระยะเวลา)
เส้นทางการขอมีหรือเลื่อนวิทยฐานะ
การขอมีหรือเลื่อนวิทยฐานะแบ่งออกเป็น 3 หมวด ดังนี้
หมวดที่ 1 เน้นประเมินการวางแผน กลยุทธ์ นวัตกรรม และผลลัพธ์ต่อผู้เรียน ครู และสถานศึกษา ผ่านเกณฑ์เมื่อกรรมการอย่างน้อย 2 ใน 3 คนให้ผ่าน โดยมีข้อกำหนดแยกตามระดับวิทยฐานะ ดังนี้
- ชำนาญการ: ยื่นเอกสาร PDF (ผลงาน PA และรายงานแผนพัฒนา/นวัตกรรม) พร้อมวิดีโอนำเสนอ 2 ไฟล์ (แผน/แรงบันดาลใจ 1 ไฟล์ และผลลัพธ์การบริหาร 1 ไฟล์) โดยต้องได้คะแนนด้านที่ 1 และ 2 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 65
- ชำนาญการพิเศษ: ยื่นเอกสารและวิดีโอเหมือนระดับชำนาญการ แต่ต้องได้คะแนนด้านที่ 1 และ 2 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 70
- เชี่ยวชาญ: ยื่นเอกสารและวิดีโอเหมือนระดับชำนาญการ เพิ่มผลงานวิชาการ PDF 1 รายการ (นวัตกรรมเชิงประจักษ์หรือวิจัย) ต้องได้คะแนนทุกด้านไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75 และด้านที่ 3 ต้องผ่านร้อยละ 75 จากกรรมการทุกคน
- เชี่ยวชาญพิเศษ (เฉพาะ ผอ.): ยื่นเอกสารและวิดีโอเหมือนระดับชำนาญการ เพิ่มผลงานวิชาการ PDF 2 รายการ (นวัตกรรมเชิงประจักษ์ 1 เรื่อง และวิจัยและพัฒนา 1 เรื่อง ตีพิมพ์ใน TCI 1/2 หรืออินเตอร์) ต้องได้คะแนนทุกด้านไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 และด้านที่ 3 ต้องผ่านร้อยละ 80 จากกรรมการทุกคน
หมวดที่ 2 การประเมินผู้ได้รับรางวัลจากผลงานเชิงประจักษ์
เปิดรับเฉพาะการขอเลื่อนเป็นวิทยฐานะเชี่ยวชาญ หรือเชี่ยวชาญพิเศษ โดยมีองค์ประกอบการประเมิน 3 ด้าน ได้แก่
- ด้านที่ 1 ทักษะการวางแผน กลยุทธ์ และนวัตกรรม (ยื่นรายงาน PDF และวิดีโอนำเสนอที่เชื่อมโยงรางวัลกับการทำงาน 1 ไฟล์)
- ด้านที่ 2 ผลลัพธ์การพัฒนาการบริหารสถานศึกษา (ยื่นวิดีโอ 1 ไฟล์)
- ด้านที่ 3 ผลงานเชิงประจักษ์ ซึ่งต้องเป็นรางวัลระดับชาติหรือนานาชาติ 1 รางวัล ในรูปแบบ PDF ที่มีสัดส่วนการมีส่วนร่วมไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 เกณฑ์การผ่านประเมิน ต้องได้คะแนนด้านที่ 1 และด้านที่ 2 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 75 สำหรับวิทยฐานะเชี่ยวชาญ หรือไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 สำหรับวิทยฐานะเชี่ยวชาญพิเศษ และด้านที่ 3 ต้องได้รับการประเมินว่า "ผ่าน"
หมวดที่ 3: การประเมินผู้มีผลงานที่เกิดจากการปฏิบัติหน้าที่
สำหรับขอเลื่อนวิทยฐานะชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญ และเชี่ยวชาญพิเศษ ประกอบด้วยองค์ประกอบการประเมิน 2 ด้าน คือ ด้านที่ 1 รายงานผลงานการปฏิบัติหน้าที่ย้อนหลัง 2 ปีติดต่อกัน (PDF) และด้านที่ 2 ผลงานทางวิชาการเกี่ยวกับการบริหารสถานศึกษา (PDF)
เงื่อนไขและเกณฑ์การผ่านแยกตามวิทยฐานะ มีดังนี้
- ชำนาญการพิเศษ: ยื่นผลงานวิชาการอย่างน้อย 1 รายการ โดยมีเกณฑ์ผ่านที่ร้อยละ 70
- เชี่ยวชาญ: ยื่นผลงานวิชาการอย่างน้อย 2 รายการ (ต้องเป็นงานวิจัยอย่างน้อย 1 รายการ) โดยมีเกณฑ์ผ่านที่ร้อยละ 75
- เชี่ยวชาญพิเศษ: ยื่นผลงานวิชาการอย่างน้อย 2 รายการ (ต้องเป็นงานวิจัยและพัฒนาอย่างน้อย 1 รายการ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน TCI กลุ่ม 1 หรือ 2 หรือระดับนานาชาติ) โดยมีเกณฑ์ผ่านที่ร้อยละ 80
เงื่อนไขและกระบวนการสำคัญ
การยื่นคำขอทำผ่านระบบ DPA มีกรรมการประเมินแบบลับ 3 คน โดยระดับชำนาญการ/ชำนาญการพิเศษยื่นได้ภาคเรียนละ 1 ครั้ง ส่วนระดับเชี่ยวชาญ/เชี่ยวชาญพิเศษยื่นได้ปีละ 1 ครั้ง หากประเมินด้านที่ 1 และ 2 ผ่าน แต่ด้านที่ 3 (หรือด้านที่ 2 ในหมวด 3) ได้รับอนุมัติให้ผ่านจากกรรมการไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 คน สามารถปรับปรุงผลงานให้แล้วเสร็จภายใน 5 เดือน ทั้งนี้ ผลงานที่นำมาใช้ต้องเป็นผู้ดำเนินการหลัก (ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60) ไม่เคยใช้เลื่อนวิทยฐานะมาก่อน และย้อนหลังไม่เกิน 5 ปี สำหรับผู้เกษียณอายุราชการต้องนำข้อมูลเข้าระบบภายในวันที่ 30 กันยายนของปีที่เกษียณ และระดับเชี่ยวชาญพิเศษต้องผ่านการพัฒนาก่อนแต่งตั้ง รวมถึงได้รับการนำเสนอนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง
บทเปลี่ยนผ่านและบทเฉพาะกาล
ผู้ยื่นคำขอก่อนวันที่ 1 ธันวาคม 2569 ให้ใช้เกณฑ์เดิมจนแล้วเสร็จ ส่วนผู้ที่มีคุณสมบัติครบตามเกณฑ์เดิมภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2570 ยังคงยื่นขอตามเกณฑ์เดิมได้ในรอบถัดไป สำหรับเกณฑ์เยียวยา PA ของผู้ดำรงตำแหน่งก่อน 1 ตุลาคม 2569 หากยื่นปีงบประมาณ 2571 ให้ใช้ผลงานเดิม (ปีการศึกษา 2567–2568) + PA ปี 2570 (1 รอบ) ยื่นปีงบประมาณ 2572 ให้ใช้ผลงานเดิม (ปีการศึกษา 2568) + PA ปี 2570 และ 2571 (2 รอบ) และยื่นตั้งแต่ปีงบประมาณ 2573 เป็นต้นไป จะเข้าสู่เกณฑ์ใหม่เต็มรูปแบบ (PA 3 รอบ) โดยในช่วงจัดทำระบบ DPA ให้ต้นสังกัดเก็บรักษาเอกสารเพื่อนำเข้าระบบดิจิทัลเมื่อพร้อมใช้งาน
สิ่งสำคัญสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา คือการทำความเข้าใจหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของแต่ละระดับวิทยฐานะ วางแผนการพัฒนางานให้สอดคล้องกับเป้าหมาย เก็บรวบรวมหลักฐานและผลลัพธ์การดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง รวมถึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพครู การจัดการเรียนรู้ และการส่งเสริมศักยภาพของผู้เรียน
เพราะการประเมินวิทยฐานะไม่ควรเป็นเพียงเป้าหมายของการเติบโตในวิชาชีพ แต่ควรเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาตนเองและยกระดับคุณภาพสถานศึกษา เมื่อผู้บริหารสามารถนำผลการปฏิบัติงานมาทบทวน ปรับปรุง และต่อยอดการบริหารได้อย่างต่อเนื่อง ก็จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่มีคุณค่า และสร้างผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ดีให้กับผู้เรียนได้อย่างยั่งยืน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ประกาศ ก.ก. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินฯ ตำแหน่งผู้บริหารสถานศึกษา :
drive.google.com/file/d/1-K1pSEQ2yOjl0hQ06E9E3Gq02mGw-JSU/view?usp=sharing