เมื่อบอร์ดความรู้มีชีวิต…พื้นที่เล็ก ๆ ที่ชวนเด็กอ่าน คิด และเรียนรู้

อาซะมะ

57 นาทีที่แล้ว

ในโรงเรียนบอร์ดความรู้หรือป้ายนิเทศอาจดูเป็นเพียงพื้นที่เล็กๆบนผนังหรือบริเวณทางเดิน แต่สำหรับผู้เขียนบอร์ดเหล่านี้สามารถเป็นมากกว่าพื้นที่สำหรับติดข้อความหรือภาพ เพราะสามารถกลายเป็นพื้นที่เรียนรู้ระหว่างทางที่เด็กๆพบเจอได้ทุกวัน
จากประสบการณ์ของผู้เขียนที่ได้สังเกตนักเรียนในโรงเรียนปลาดาวพบว่า นักเรียนมักหยุดอ่านบอร์ดความรู้ตามบริเวณต่างๆของโรงเรียน บางคนอ่านเพียงคนเดียวบางคนชวนเพื่อนมาดูและบางครั้งก็พูดคุยกันถึงคำถามหรือเรื่องราวที่อยู่บนบอร์ด ภาพเหล่านี้ทำให้ผู้เขียนเห็นว่าการเรียนรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในห้องเรียน แต่อาจเกิดขึ้นได้ทุกที่ที่เด็กเกิดความสนใจ
ด้วยเหตุนี้การจัดบอร์ดของโรงเรียนจึงไม่ได้เน้นเพียงการนำเสนอเนื้อหาให้ความรู้แต่พยายามออกแบบให้เด็กมีส่วนร่วม มากขึ้น เช่นบอร์ดคำถามเกมสั้นๆ ภารกิจนักสืบตัวน้อย การทายปัญหา หรือโปสเตอร์เชิญชวนให้นักเรียนไปทำกิจกรรมต่อ เพื่อเปลี่ยนจากการเป็นผู้รับข้อมูลมาเป็นผู้คิดผู้ค้นหาและผู้ลงมือทำ
ตัวอย่างง่ายๆเช่น การตั้งคำถามว่า รู้หรือไม่ ลองคิดดูสิ ถ้าเป็นเรา.... จะทำอย่างไร หรือการให้เด็กค้นหาคำตอบจากสิ่งรอบตัว เมื่อเด็กพบคำถามพวกเขาอาจหยุดอ่านชวนเพื่อนคิดและกลับไปค้นหาคำตอบเพิ่มเติมบอร์ดจึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ที่ไม่ได้จบลงเมื่อเดินผ่านไป
แนวคิดนี้สอดคล้องกับงานของ Guo และคณะ (2020) ซึ่งทบทวนงานวิจัยเกี่ยวกับการใช้สื่อภาพเพื่อการเรียนรู้ของนักเรียนระดับ K–12 จำนวน 44 งานวิจัย พบว่าการมีสื่อภาพเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าจะทำให้เกิดการเรียนรู้ แต่รูปแบบการมีส่วนร่วมของผู้เรียนกับสื่อมีความสำคัญต่อการเรียนรู้
ขณะที่Godwinและคณะ(2022) ศึกษาห้องเรียนจริง 58 ห้องเรียน พบว่าสิ่งเร้าทางสายตาที่มากเกินไปมีความสัมพันธ์กับการจดจ่อกับงานของนักเรียนที่ลดลง สะท้อนว่าบอร์ดที่ดีจึงไม่จำเป็นต้องมีข้อมูลมากที่สุด แต่ควรชัดเจนน่าสนใจและมีจุดมุ่งหมาย
สำหรับผู้เขียนสิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การทำบอร์ดให้สวยที่สุดแต่คือการทำให้เด็กอยากหยุดดูและอยากเรียนรู้ต่อบอร์ดจึงควรมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ มีคำถามใหม่เกมใหม่ภารกิจใหม่ หรือผลงานของนักเรียนเพื่อให้เด็กมีเหตุผลที่จะกลับมาอ่านอีกครั้ง
เมื่อบอร์ดความรู้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงบอกแต่ทำหน้าที่ถามและชวนทำการเรียนรู้ก็จะเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ เด็กได้อ่าน ได้คิดได้พูดคุยกับเพื่อนได้ค้นคว้าและได้ลงมือทำจากเรื่องใกล้ตัว
ผู้เขียนจึงเชื่อว่าบอร์ดความรู้ที่มีชีวิตไม่ใช่บอร์ดที่เต็มไปด้วยสีสันหรือข้อมูลจำนวนมาก แต่คือบอร์ดที่ทำให้เด็กเกิดความสนใจ เกิดคำถามและอยากมีส่วนร่วมกับการเรียนรู้ เพราะบางครั้งการเรียนรู้ที่มีความหมายอาจไม่ได้เริ่มต้นจากเสียงครูหน้าชั้นเรียน แต่อาจเริ่มต้นจากเด็กคนหนึ่งที่เดินผ่านบอร์ด แล้วหยุดลงเพราะเห็นคำถามสั้นๆว่า รู้หรือไม่ว่า… และคำถามเพียงหนึ่งคำถาม อาจพาเด็กออกไปค้นพบคำตอบอีกมากมายจากโลกที่อยู่รอบตัวเขา

อ้างอิง
Guo, D., McTigue, E. M., Matthews, S., & Zimmer, W. (2020). The Impact of Visual Displays on Learning Across the Disciplines: A Systematic Review.
Godwin, K. E., Leroux, A. J., Scupelli, P., & Fisher, A. V. (2022). Classroom Design and Children’s Attention Allocation: Beyond the Laboratory and into the Classroom.