สัญญาณไบโพลาร์ในวัยรุ่น

Starfish Labz
Starfish Labz 1185 views • 23 วันที่แล้ว
สัญญาณไบโพลาร์ในวัยรุ่น

ภาวะอารมณ์ของวัยรุ่นเป็นสิ่งหนึ่งที่เข้าใจได้ยากสำหรับพ่อแม่ผู้ปกครอง โดยเฉพาะหากสภาวะอารมณ์นั้นมาจากความเจ็บป่วยทางจิตใจไม่ใช่อารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ตามฮอร์โมนปกติของวัยรุ่นก็อาจยากที่พ่อแม่จะจับสัญญาณได้ทัน ภาวะอารมณ์แปรปรวนสองขั้ว หรือ Bipolar เป็นอาการหนึ่งที่พบได้ในวัยรุ่น แต่มักไม่ค่อยถูกตรวจพบในระยะแรก เพราะมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นโรคซึมเศร้า หรือ โรควิตกกังวล นอกจากนี้ ความผันผวนของฮอร์โมนที่มักเกิดขึ้นกับวัยรุ่นอาจทำให้เกิดรูปแบบพฤติกรรมที่คล้ายคลึงกับโรคไบโพลาร์ จนทำให้พ่อแม่ผู้ปกครองไม่ทันสังเกตเห็นความผิดปกติ จนนำไปสู่การรักษาที่ล่าช้า บทความนี้ StarfishLabz จึงขอชวนพ่อแม่ผู้ปกครองมาสังเกตสัญญาณโรคไบโพลาร์ในวัยรุ่น เพื่อให้ลูกหลานของเราได้รับการดูแลรักษาทันเวลา

ไบโพลาร์คืออะไร โรคไบโพลาร์ (bipolar disorder) หรือโรคอารมณ์แปรปรวนสองขั้ว เป็นโรคที่มีความผิดปกติทางอารมณ์สองแบบเปลี่ยนแปลงไปมาสลับกัน คือ อารมณ์ดีหรือก้าวร้าวผิดปกติ (mania) และอารมณ์ซึมเศร้าผิดปกติ (depressed) โรคนี้จึงมีชื่อเดิมว่า manic-depressive disorder โดยพบได้ราวร้อยละ 2-5 ของประชากรทั่วไป โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีช่วงเวลาที่เกิดอารมณ์ซึมเศร้าผิดปกติบ่อยกว่าอารมณ์ดีหรือก้าวร้าวผิดปกติ ขณะที่ผู้ป่วยบางรายอาจมีอารมณ์ดีหรือก้าวร้าวผิดปกติเพียงอย่างเดียวก็ได้ ปัจจุบันคาดว่าไบโพลาร์เกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็น พันธุกรรม เนื่องจากพบว่าผู้ที่มีบุคคลในครอบครัวป่วยด้วยโรคนี้หรือโรคทางจิตเวชอื่นๆ จะมีโอกาสเป็นโรคไบโพลาร์มากกว่าคนทั่วไป ไปจนถึง การทำงานที่ผิดปกติของสมองโดยมีสารสื่อประสาทที่ไม่สมดุล นอกจากนี้สภาพแวดล้อม ความเครียด หรือการเลี้ยงดูก็อาจเป็นสาเหตุของไบโพลาร์ได้เช่นกัน ทั้งนี้เมื่อสอบประวัติผู้ใหญ่ที่เป็นโรคไบโพลาร์ พบว่ามีมากกว่าร้อยละ 65 ที่แสดงอาการให้เห็นก่อนอายุ 18 ปี โดยไบโพลาร์ มักมีอาการคล้ายกับโรคสมาธิสั้น (Attention Deficit/ Hyperactivity Disorder) และบางคนก็เป็นร่วมกันทั้ง 2 อย่าง แต่เนื่องจากโรคสมาธิสั้นมักพบได้บ่อยกว่า หากอาการแยกกันได้ไม่ชัดเจน แพทย์มักให้ยารักษาสมาธิสั้นก่อน ถ้าอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ แพทย์มักทบทวนการรักษาใหม่

อาการไบโพลาร์ในวัยรุ่น ดังที่ได้กล่าวไปแล้วว่า อาการไบโพลาร์มักมีอารมณ์สลับไปมาระหว่างก้าวร้าวผิดปกติ และซึมเศร้าผิดปกติ ลองมาสังเกตดูว่าเมื่อมีวัยรุ่นตกอยู่ในห้วงอารมณ์แต่ละขั้วจะแสดงออกอย่างไรบ้าง

อาการเมื่ออยู่ในช่วงก้าวร้าวผิดปกติ

  • ร่าเริงเกินกว่าปกติ ทำตัวเป็นเด็ก ไม่สมวัย
  • ความอดทนต่ำ ขี้โมโห
  • นอนไม่หลับ แต่มีพละกำลังมาก
  • ขาดสมาธิจดจ่อ
  • สนใจเรื่องทางเพศหรือพูดถึงเรื่องเพศมากกว่าปกติ
  • มีส่วนร่วมในกิจกรรมสุ่มเสี่ยงที่อันตรายสูง

อาการเมื่ออยู่ในช่วงอารมณ์ซึมเศร้าผิดปกติ

  • มีอารมณ์ดำดิ่งในความเศร้า
  • ปวดหัวหรือปวดท้องเรื้อรังโดยไม่มีเหตุผล
  • นอนมากกว่าปกติหรือไม่นอนเลย
  • รู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า
  • กินมากหรือน้อยเกินไป
  • กระสับกระส่าย ไม่สามารถสนุกสนานได้
  • มีความคิดฆ่าตัวตาย 

รู้ได้อย่างไรว่าไบโพลาร์ หรือว่าแค่ อารมณ์วัยรุ่น ขณะที่อ่านอาการข้างต้น พ่อแม่ผู้ปกครองหลายคนอาจรู้สึกว่าทั้งหมดนั้นก็เหมือนอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ตามปกติของวัยรุ่นไม่ใช่หรือ แล้วจะแยกความแตกต่างระหว่างไบโพลาร์กับสภาวะอารมณ์ตามวัยได้อย่างไร แต่จริงๆ แล้วมีความแตกต่างที่สำคัญที่สามารถใช้พิจารณาว่าอาการที่วัยรุ่นกำลังเผชิญเข้าข่าย อารมณ์แปรปรวนสองขั้วหรือไม่ ดังนี้

  • มีประวัติอารมณ์แปรปรวนเป็นช่วงๆ 
  • มีแนวโน้มที่จะเก็บตัว และนอนหลับมากกว่าปกติ แทนที่จะนอนน้อยลง
  • ไม่ค่อยน้ำหนักลด
  • อายุค่อนข้างน้อยน้อยขณะมีอาการอารมณ์แปรปรวนครั้งแรก
  • มักแสดงอาการซึมเศร้ามากกว่าปกติบ่อยๆ
  • มีคนในครอบครัวเป็นไบโพลาร์มาก่อน
  • มักแสดงอารมณ์แปรปรวนในช่วงสั้นๆ แต่หลายครั้ง
  • อาการไม่ดีขึ้นเมื่อได้รับการรักษาด้วยการให้ยาแก้โรคซึมเศร้า
  • มีแนวโน้มที่จะแสงดพฤติกรรมของโรคทางจิต
  • มีรูปแบบการแสดงความแปรปรวนทางอารมณ์ตามช่วงเวลา
  • มีแนวโน้มที่จะเสพสารเสพติดหรือพยายามฆ่าตัวตาย

จะเห็นว่าความแตกต่างนั้นอาจไม่ชัดเจน การที่พ่อแม่ใกล้ชิด และสังเกตสภาวะอารมณ์ของวัยรุ่นจึงมีส่วนสำคัญที่จะช่วยให้วัยรุ่นได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว โดยการรักษาอาจมีทั้งการบำบัด และใช้ยา หรือทั้งสองอย่างควบคู่กัน สำหรับผู้ปกครองที่ต้องดูแลวัยรุ่นที่มีอาการไบโพลาร์ สิ่งสำคัญคือความเข้าอกเข้าใจและอดทน เฝ้าสังเกตอารมณ์เพื่อช่วยเหลือได้ทันเมื่อมีความเปลี่ยนแปลง จดบันทึกสิ่งเร้าที่กระตุ้นสภาวะอารมณ์ของลูก และเรียนรู้หาวิธีรับมือกับอารมณ์ รวมทั้งหลีกเลี่ยงสิ่งเร้าเหล่านั้น ควรพาลูกพบผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการดูแลอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้ พ่อแม่ผู้ปกครอง ไม่ควรโทษตัวเองต่อสิ่งที่เกิดขึ้น เพราะจะยิ่งทำให้สถานการณ์ซับซ้อนและยากจะรับมือ เวลานี้พ่อแม่จำเป็นต้องมีกำลังใจที่เข้มแข็งเพื่อเป็นหลักยึดให้กับลูกผ่านพ้นช่วงเวลานี้ไปให้ได้ 

แหล่งอ้างอิง (Sources) :

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related Courses

พัฒนาการเด็ก
การรู้จักตนเอง การรู้จักสังคม
basic
2:00 ชั่วโมง

การดูแลสุขภาพใจเด็กประถมศึกษา

ในคอร์สนี้เป็นการดูแลสุขภาพใจของเด็ก เพราะการมีสุขภาพใจที่ดีนั้นส่งผลต่อสุขภาพโดยรวม ทำให้อารมณ์ดี สามารถจัดการภาวะอาร ...

Starfish Academy
Starfish Academy
การดูแลสุขภาพใจเด็กประถมศึกษา
Starfish Academy

การดูแลสุขภาพใจเด็กประถมศึกษา

Starfish Academy
ทักษะสําคัญแห่งโลกอนาคต
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา การรับผิดชอบต่อการตัดสินใจของตนเอง การรู้จักตนเอง การบริหารจัดการตนเอง การรู้จักสังคม
basic
2:00 ชั่วโมง

How to รู้เท่าทันมิจฉาชีพบนโลกไซเบอร์

ทุกวันนี้การใช้งานบนโลกอินเทอร์เน็ตก็เหมือนกับดาบสองคม ที่ไม่ได้มีแต่เรื่องดีๆ เสมอไป ขึ้นอยู่กับผู้ใช้แล้วว่าจะเลือกข้อมูลด้านไหน ...

Starfish Academy
Starfish Academy
How to รู้เท่าทันมิจฉาชีพบนโลกไซเบอร์
Starfish Academy

How to รู้เท่าทันมิจฉาชีพบนโลกไซเบอร์

Starfish Academy
1499 ผู้เรียน
ภาษาและการสื่อสาร
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
3:00 ชั่วโมง

How to พูดอังกฤษยังไงให้เป๊ะ แบบไม่เน้นท่องจำ

การสื่อสารภาษาอังกฤษ ใครว่ายาก? หากเราเข้าใจ และสื่อสารมันจากความรู้สึก และไม่ต้องกังวลจนเกินไป ในคอร์สเรียนนี้เราจ ...

ศรีชัยยะพรกณก กิจเวชเจริญ (อ.บี)
ศรีชัยยะพรกณก กิจเวชเจริญ (อ.บี)
How to พูดอังกฤษยังไงให้เป๊ะ แบบไม่เน้นท่องจำ
ศรีชัยยะพรกณก กิจเวชเจริญ (อ.บี)

How to พูดอังกฤษยังไงให้เป๊ะ แบบไม่เน้นท่องจำ

ศรีชัยยะพรกณก กิจเวชเจริญ (อ.บี)

ต้องใช้ 50 เหรียญ

ด้านความร่วมมือการ ทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา
basic
1:30 ชั่วโมง

Micro Learning การดูแลสุขภาพใจ ป.1-3

การที่เด็กอารมณ์ดี มีความร่าเริงแจ่มใสจะมีผลต่อพัฒนาการในทุก ๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็น สมอง จิตใจ และร่างกาย แต่หากอารมณ์ไม่ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
Micro Learning การดูแลสุขภาพใจ ป.1-3
Starfish Academy

Micro Learning การดูแลสุขภาพใจ ป.1-3

Starfish Academy

Related Videos

ปรับพฤติกรรมอย่างไร เมื่อลูกฉันกลายเป็นเด็กเกเร
31:53
Starfish Academy

ปรับพฤติกรรมอย่างไร เมื่อลูกฉันกลายเป็นเด็กเกเร

Starfish Academy
429 views • 1 ปีที่แล้ว
ปรับพฤติกรรมอย่างไร เมื่อลูกฉันกลายเป็นเด็กเกเร
แนวโน้มอาชีพเด็กไทยในอนาคต
24:40
Starfish Academy

แนวโน้มอาชีพเด็กไทยในอนาคต

Starfish Academy
938 views • 1 ปีที่แล้ว
แนวโน้มอาชีพเด็กไทยในอนาคต
10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO
02:33
Starfish Future Labz

10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO

Starfish Future Labz
47396 views • 2 ปีที่แล้ว
10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO
Starfish Trend Talk | EP.3 | : เราต่างต้องค้นหาตัวเองในทุกช่วงวัย
43:23
Starfish Academy

Starfish Trend Talk | EP.3 | : เราต่างต้องค้นหาตัวเองในทุกช่วงวัย

Starfish Academy
370 views • 1 ปีที่แล้ว
Starfish Trend Talk | EP.3 | : เราต่างต้องค้นหาตัวเองในทุกช่วงวัย