โฮมสคูลลูกต่างวัย จัดการอย่างไรให้ลงตัว

สำหรับครอบครัวที่มีลูกมากกว่า 1 คนขึ้นไป หากตัดสินใจทำโฮมสคูล ก็อาจเกิดคำถามว่า แล้วเราจะสอนลูกต่างวัย ต่างชั้นเรียนได้อย่างไร แรกๆ อาจดูเหมือนเป็นไปไม่ได้ แต่ก็มีครอบครัวทั่วโลกที่สามารถจัดการเรียนการสอนแบบโฮมสคูลให้กับลูกๆ หลากวัย ภายในบ้านเดียวกันสำเร็จมาแล้ว และคุณก็สามารถทำได้เช่นเดียวกัน

เก็บของเป็นระบบ จบทุกปัญหา

การจัดระบบให้เป็นระเบียบ จัดตารางกิจวัตรประจำวันให้ลงตัว จะช่วยลดความสับสนวุ่นวายในการเรียนการ สอนให้กับเด็กๆ ต่างวัยได้ค่ะ เริ่มง่ายๆ จากการหาพื้นที่จัดเก็บอุปกรณ์การเรียนของลูกแต่ละคนให้แยกจากกันชัดเจน และแยกตามรายวิชา อาจเป็นลิ้นชักส่วนตัว ติดชื่อของเด็กๆ แต่ละคนไว้ หรือหากเป็นชั้นหนังสือก็อาจแบ่ง 2 ชั้นบนของพี่ 2 ชั้นล่างของน้อง ช่วยให้เก็บร่องรอยการเรียนรู้ได้ง่าย หากแม่ต้องการผลงานของน้อง ก็ไปที่ลิ้นชักของน้องคนเล็ก หากต้องการค้นรายงานของพี่ ก็รู้ได้ทันทีว่าต้องหยิบที่ไหน วิธีนี้ยังช่วยฝึกให้เด็กๆ ดูแลรับผิดชอบพื้นที่ของตนเองด้วย

ในกรณีที่จัดเก็บร่องรอยการเรียนรู้ของลูกแต่ละคนรวมกันตามรายวิชา เช่นภาษาไทย ก็เก็บของลูกทุกคนไว้ในที่เดียวกัน อาจพบปัญหาว่าชิ้นงานต่างๆ สูญหายได้ง่าย และค้นหาได้ยาก อย่าลืมว่าในแต่ละปีการศึกษา เด็กแต่ละคนมีชิ้นงานและเอกสารต่างๆ มากมาย การเก็บผลงานเด็กๆ ทุกคนรวมกันเป็นรายวิชา อาจใช้เวลาค้นหานานกว่าและมีโอกาสสูญหายง่ายมาก

บางวิชาก็เรียนร่วมกันได้นะ 

นอกจากวิชาคณิตศาสตร์แล้ว หลายๆ วิชาสามารถเรียนรู้พร้อมกันทั้งครอบครัวได้ ด้วยการประยุกต์ระดับความยากง่าย ความลึกของข้อมูล ให้เข้ากับวัยของเด็กแต่ละคน ซึ่งวิธีนี้ผู้สอน อาจต้องเตรียมตัวเพิ่มขึ้นอีกนิด แต่จะประหยัดเวลาในการสอนได้มาก เหมาะกับครอบครัวโฮมสคูลที่มีลูกต่างวัย ในแต่ละวัน ควรมีอย่างน้อย 1 วิชา ที่เด็กๆ ได้เรียนรวมกัน เช่น ภาษาอังกฤษ อาจสร้างบทสนทนาขึ้นมาให้เด็กๆ ได้ฝึกพูด สำหรับเด็กที่โตกว่า อาจมอบหมายงาน เช่น การเขียนเรียงความภาษาอังกฤษ สำหรับเด็กเล็ก ให้ฝึกสะกดคำหรือหาความหมายคำศัทพ์ วิชาอื่นๆ ที่เด็กๆ เรียนรู้ร่วมกันได้ เช่น

• การทดลองวิทยาศาสตร์
• ศิลปะ
• การอ่าน
• ประวัติศาสตร์
• ภาษาต่างประเทศ
• ความรู้รอบตัวความรู้ทั่วไป วิเคราะห์สถานการณ์

เปิดโอกาสให้เด็กโต เรียนรู้ด้วยตัวเอง

เด็กโตสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองได้แล้ว ดังนั้นบางครั้งที่ผู้สอนจำเป็นต้องใช้เวลาในการสอนเด็กที่เล็กกว่า ก็สามารถมอบหมายงานให้เด็กโต ไปศึกษาค้นคว้าและเรียนรู้ด้วยตัวเองได้ พ่อแม่ผู้จัดการเรียนการสอน อาจต้องเตรียมตัวล่วงหน้า โดยอาจทำแฟ้มที่มีใบงานหัวข้อที่ต้องการให้ลูกค้นคว้าด้วยตัวเอง (ควรเป็นหัวข้อที่ลูกเคยเรียนมาแล้ว) 

แหล่งข้อมูล หนังสือที่แนะนำให้อ่าน สำหรับการเรียนการสอนตัวต่อตัวกับเด็กๆ แต่ละคน ควรจำกัดเวลาอยู่ที่ 30 นาที โดยทั่วไป 30 นาที เป็นเวลามากพอที่จะอธิบาย ถาม-ตอบคำถาม และตัวอย่างแบบฝึกหัด 1-2 ข้อ เมื่อเสร็จแล้ว ควรให้เวลากับเด็กคนอื่นๆ ต่อไป 

ลองมาดูไอเดียการเรียนรู้ด้วยตัวเองของเด็กๆ ที่คุณสามารถแนะนำให้ลูกได้ค่ะ

• เข้าเรียนบทเรียนออนไลน์ 
• ทำแบบฝึกหัดออนไลน์
• แนะนำคลิปในยูทูปเกี่ยวกับหัวข้อที่เรียนให้ลูกดู แล้วเขียนสรุป
• ทำใบงานที่ผู้สอนมอบหมายไว้
• เล่นเกมส์ที่เกี่ยวกับการศึกษา 

ทำกิจวัตรให้เป็นเวลา

วิธีที่จะจัดสรรชีวิตให้ลงตัวสำหรับครอบครัวโฮมสคูลที่มีลูกต่างวัย ต้องทำการเรียนการสอนเด็กๆ หลายคนพร้อมกันคือ การทำกิจวัตรประจำวันให้เป็นเวลา เพื่อที่เด็กแต่ละคนจะได้จัดการตัวเองให้พร้อมสำหรับกิจกรรมและการเรียนรู้เมื่อถึงเวลา ซึ่งไม่เพียงทำให้ชีวิตง่ายขึ้นสำหรับเด็กๆ เท่านั้น แต่ยังรวมถึงคุณพ่อคุณแม่ด้วยค่ะ 

หากแม่ซึ่งเป็นผู้สอนหลักในการทำบ้านเรียน ต้อง WFH ช่วงบ่าย ก็อาจจัดการเรียนการสอนช่วงเช้า เมื่อถึงเวลาที่แม่ต้องทำงานตอนบ่าย ก็ให้เด็กๆ ค้นคว้าหรือทำชิ้นงานต่างๆ ด้วยตัวเอง ตกเย็น เมื่อแม่เสร็จงาน อาจเป็นเวลาที่ครอบครัว มาพูดคุยถึงสิ่งที่เรียนไปวันนี้ มีอะไรติดขัดไม่เข้าใจ วางแผนกิจกรรมวันรุ่งขึ้น เป็นต้น

การทำกิจวัตรให้เป็นเวลาอาจยากเมื่อเริ่มต้น โดยเฉพาะหากพ่อแม่มีงานอื่นๆ ต้องรับผิดชอบ หรือมักมีธุระแทรกระหว่างวัน ทำให้ไม่สามารถรักษากิจวัตรให้เป็นไปตามเวลาได้ แต่หากค่อยๆ พัฒนา ปรับเปลี่ยนจนลงตัว ก็จะพบว่าจัดการชีวิตได้ง่ายขึ้น