อัตลักษณ์สถานศึกษา ไม่ใช่การตั้งคำขวัญเพียงเพื่อใช้ประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนยอมรับ แต่คือ การบริหารและพัฒนาโรงเรียน รวมถึงเพิ่มสมรรถนะครู และนักเรียนในสถานศึกษาให้มีคุณลักษณะที่เหมาะสมตามอัตลักษณ์ที่โรงเรียนกำหนดไว้ แต่ทำอย่างไรให้ผู้คนจดจำโรงเรียนได้จากคำนิยามที่เกี่ยวข้อง ข้อสงสัยนี้เป็นเรื่องสำคัญที่ต้องศึกษา
อัตลักษณ์สถานศึกษาคืออะไร?
อัตลักษณ์สถานศึกษา คือ จุดเด่นของโรงเรียนที่สะท้อนออกมาผ่านตัวผู้เรียนและคุณครูอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นภาพจำ ซึ่งอัตลักษณ์ที่ดีต้องไม่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้โปรโมตสถานศึกษาเท่านั้น แต่ต้องมีความสอดคล้องกับปรัชญา วิสัยทัศน์ และพันธกิจของโรงเรียน ซึ่งจะนำไปสู่การได้รับความไว้วางใจจากผู้ปกครอง
3 เทคนิคเลือกอัตลักษณ์สถานศึกษาให้เหมาะสม
เชื่อว่าหลายโรงเรียนที่กำลังดำเนินการกำหนดอัตลักษณ์ผู้บริหารและคุณครู ต้องนั่งถกกันนานหลายชั่วโมงเพื่อค้นหาอัตลักษณ์ที่โดดเด่น และสะท้อนความเป็นจริงของโรงเรียนไปพร้อมกัน บางโรงเรียนเขียนอัตลักษณ์เอาไว้สวยงาม แต่พอถามคุณครูสักคนในโรงเรียนกลับจำอัตลักษณ์ของโรงเรียนตัวเองไม่ได้ เพราะฉะนั้น การกำหนดอัตลักษณ์สถานศึกษาที่ดี จึงต้องวัดผลได้จากภาพรวมที่คนในโรงเรียนและคนภายนอกมองเห็นตรงกัน สำหรับเทคนิคในการกำหนดอัตลักษณ์ที่ช่วยให้โรงเรียนผ่านการประเมินและใช้งานได้จริง มีดังนี้
1. เทคนิคจับคู่ จุดแข็งและโอกาส
เริ่มต้นจากการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในโรงเรียน เพื่อค้นหาจุดแข็งภายในโรงเรียน เช่น การวางแผนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ หรือการเลือกใช้สื่อการสอนล้ำสมัย มาจับคู่กับโอกาสภายนอกเพื่อสร้างอัตลักษณ์ที่โดดเด่นและสอดคล้องกับสิ่งที่โรงเรียนเป็น โดยคุณครูอาจกำหนดเพื่อคัดเลือกอัตลักษณ์ที่เหมาะสมที่สุดไว้ประมาณ 2 – 3 อัตลักษณ์
2. คัดมาเฉพาะไอเดียที่สมาชิกในโรงเรียนเห็นตรงกัน
หลังจากกำหนดอัตลักษณ์ที่ได้จากขั้นตอนแรกแล้ว ขั้นตอนต่อมาให้คัดเลือกเฉพาะอัตลักษณ์ที่สมาชิกในโรงเรียน (คุณครู, นักเรียน และผู้ปกครอง) มีความเห็นตรงกันมากที่สุด เพื่อคัดเลือกอัตลักษณ์ที่แสดงถึงโรงเรียนอย่างแท้จริง
3. เพิ่มความเข้มแข็งให้อัตลักษณ์โรงเรียน
แม้ว่าในตอนนี้คุณครูค้นพบอัตลักษณ์ที่เหมาะสมแล้ว แต่เพื่อเพิ่มความเข้มแข็งด้วยการสนับสนุนให้มีการจัดกิจกรรมหรือวางแผนการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ เพื่อเสริมภาพลักษณ์ที่เข้มแข็งให้กับโรงเรียนของเราอยู่เสมอ
ตัวอย่างอัตลักษณ์สถานศึกษาขนาดเล็ก - ขนาดใหญ่
สำหรับคุณครูที่อยากทราบตัวอย่างอัตลักษณ์ของสถานศึกษาอื่น ๆ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการกำหนดอัตลักษณ์ Starfish Labz ศูนย์รวมคอร์สเรียนออนไลน์มีวุฒิบัตร ได้รวบรวมอัตลักษณ์ของโรงเรียนแต่ละขนาดเพื่อให้คุณครูได้ศึกษาเป็นแนวทาง ดังนี้
1. ตัวอย่างอัตลักษณ์โรงเรียนขนาดเล็ก
เน้นอัตลักษณ์ที่เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมท้องถิ่น ขนบธรรมเนียม หรือภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างอัตลักษณ์ของโรงเรียนที่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชุมชน เช่น
“รักศิลปะการแสดง แสวงหาความรู้ด้วยเทคโนโลยี มีความพอเพียง” อัตลักษณ์ของโรงเรียนชุมชนบดมาดพอกน้อย
“ทักษะชีวิตดี มีจิตสาธารณะ” อัตลักษณ์ของโรงเรียนบึงมะลูวิทยา
2. ตัวอย่างอัตลักษณ์โรงเรียนขนาดกลาง
มุ่งเน้นการสร้างระบบข้อมูลสารสนเทศและแหล่งเรียนรู้ที่เอื้อต่อการปฏิบัติจริง โดยมีโครงการรองรับที่ชัดเจน โดดเด่นด้วยการบริหารจัดการที่เป็นระบบและเห็นผลเป็นรูปธรรม เช่น
“จิตแจ่มใส ใจอาสา” อัตลักษณ์ของโรงเรียนสมุทรปราการ
"ออมทรัพย์เป็นนิจ มีจิตอาสา" อัตลักษณ์ของโรงเรียนวัดท่าทอง
3. อัตลักษณ์ของโรงเรียนขนาดใหญ่
ยกระดับสู่การสร้างนวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันระดับสากลสอดรับกับนโยบายด้านการศึกษาของประเทศไทย เช่น
“กล้าคิด กล้าแสดงออก เก่งเทคโนโลยี มีมารยาท มีความสามารถการสร้างนวัตกรรม” อัตลักษณ์ของโรงเรียนอนุบาลตราด
“ใฝ่เรียนรู้ มีจิตอาสา ยิ้มง่าย” อัตลักษณ์ของโรงเรียนอนุกูลวิทยา
แนวทางการรักษาอัตลักษณ์และการสร้างภาพความสำเร็จที่ยั่งยืน
เมื่อกำหนดอัตลักษณ์ได้แล้วโจทย์ที่ยากกว่า คือ การรักษาอัตลักษณ์นั้นเอาไว้ ซึ่งเทคนิคในการรักษาอัตลักษณ์ มีดังนี้
- กำหนดวิธีประเมินความสำเร็จว่าอัตลักษณ์ที่กำหนดไว้ถูกต้องหรือไม่?
- ปรับปรุงอัตลักษณ์ในหลักสูตรการเรียนการสอน
- การประชาสัมพันธ์เพื่อสื่อสารภาพความสำเร็จออกสู่สาธารณะ
การสร้างอัตลักษณ์สถานศึกษาที่มีประสิทธิภาพไม่ใช่การปรุงแต่งภาพลักษณ์ภายนอกให้ดูดี แต่คือการค้นหาความเป็นเอกลักษณ์ของโรงเรียนให้พบ ซึ่ง Starfish Labz แหล่งอบรมความรู้พร้อมมอบเกียรติบัตรเชื่อมั่นว่า คุณครูที่อ่านบทความนี้จะได้รับแนวความคิดที่เป็นประโยชน์เอาไว้ใช้พัฒนาโรงเรียนของคุณครู ให้สามารถกำหนดอัตลักษณ์ที่ผ่านการประเมินและสอดคล้องกับเอกลักษณ์ของโรงเรียน
ที่มาข้อมูล
