4 ข้อสงสัย ชวนผู้บริหารสถานศึกษา และครูเข้าใจกฎหมาย PDPA ใช้คุ้มครองสิทธิเด็กในโรงเรียน

Starfish Academy
Starfish Academy 716 views • 2 เดือนที่แล้ว
4 ข้อสงสัย ชวนผู้บริหารสถานศึกษา และครูเข้าใจกฎหมาย PDPA ใช้คุ้มครองสิทธิเด็กในโรงเรียน

เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2565 กฎหมาย PDPA (Personal Data Protection Act) คือ พ.ร.บคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ได้ถูกประกาศใช้อย่างเป็นทางการ ซึ่งถูกกำหนดขึ้นเพื่อใช้ในการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ให้ถูกจัดเก็บหรือนำไปใช้โดยไม่ได้แจ้งให้เราทราบ และ/หรือได้รับความยินยอมจากเราในฐานะเจ้าของข้อมูลก่อน 

เพราะในปัจจุบันบริษัทต่างๆ หรือนักการตลาดอาจได้รับการเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวทั่วไปของเรา (Personal Data) ได้แก่ ชื่อ-นามสกุล เบอร์โทรศัพท์ อีเมลส่วนตัว ที่อยู่ปัจจุบัน เลขบัตรประชาชน เลขหนังสือเดินทาง หรือ ข้อมูลบนอื่นๆ บนอินเทอร์เน็ตที่สามารถระบุตัวตนได้ เช่น Username / Password ต่างๆ ซึ่งนอกจากข้อมูลส่วนตัวทั่วไปแล้ว ยังมีอีกส่วนหนึ่ง ที่เรียกว่า ข้อมูลส่วนบุคคลที่อ่อนไหว ที่อาจส่งผลกระทบต่อเจ้าของข้อมูลทั้งในแง่ของการทำงาน สังคม และความเป็นอยู่ ซึ่งนำไปสู่การเลือกปฏิบัติได้ ได้แก่ เชื้อชาติ ความคิดเห็นทางการเมือง ความเชื่อในศาสนา หรือพฤติกรรมทางเพศ เป็นต้น ซึ่งถ้าหากองค์กรได้เก็บข้อมูลเหล่านี้ไว้ โดยไม่ได้รับความยินยอม ก็อาจมีความผิดตาม พ.ร.บ ได้ 

ซึ่งการเก็บข้อมูลเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นทั้งข้อมูลส่วนตัวทั่วไป หรือข้อมูลส่วนที่อ่อนไหว ย่อมมีความเกี่ยวกับบุคลากรในสถานศึกษา เพราะสถานศึกษาจะต้องเก็บข้อมูลของนักเรียนเพื่อใช้ในการทำกิจกรรมต่างๆ ของโรงเรียน หรือใช้ในกรณีอื่นๆ ตามที่ผู้อำนวยการเห็นสมควร แต่การนำข้อมูลของนักเรียนไปใช้นั้น ผู้บริหารและคุณครูจะต้องคำนึงถึงอะไรบ้างที่เป็นหลักสำคัญ 

  1. ข้อมูลทางศาสนา ยังคงเป็นข้อมูลที่โรงเรียนเก็บจากนักเรียน ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หากไม่มีเหตุผลที่สมควรมารองรับก็ไม่ควรเก็บ เช่น เพื่อการสร้างห้องละหมาด และเตรียมอาหารเฉพาะให้กับนักเรียนชาวมุสลิม เป็นต้น
  2. การเมืองและการชุมนุมในปัจจุบันกำลังเป็นประเด็น โรงเรียนห้ามเก็บข้อมูลความคิดเห็นทางการเมือง หรือพฤติกรรมการออกไปชุมนมของเด็กๆ แบบระบุตัวตนได้เป็นอันขาด
  3. การเก็บข้อมูลชีวภาพ รูปร่างหน้าตาของเด็กผ่านกล้องวงจรปิด มีเหตุผลรองรับที่เพียงพอและอ้างอิงฐานการประมวลผลตามกฎหมายที่ถูกต้องหรือไม่ 

เพราะประเด็นสำคัญของการเก็บข้อมูลอ่อนไหวก็คือ การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูล จะต้องบอกให้ได้ว่าเอาไปทำอะไร และไม่สามารถนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ที่ระบุไว้ได้ ยิ่งไปกว่านั้น ในโรงเรียน เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลที่ถูกเก็บข้อมูลส่วนใหญ่มีฐานะเป็น “ผู้เยาว์” การประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลจะมีความซับซ้อน กรณีของเด็กอายุต่ำกว่า 10 ขวบต้องให้ผู้ปกครองให้ความยินยอม ส่วนเด็กที่มีอายุ 10-19 ปี (ยังไม่บรรลุนิติภาวะ) จะต้องได้รับความยินยอมจากทั้งตัวนักเรียนเองและผู้ปกครอง

4 ข้อสงสัย ชวนผู้บริหารสถานศึกษาและครู

เข้าใจกฎหมาย PDPA ที่ใช้คุ้มครองสิทธิเด็กในโรงเรียน

ประเด็นที่ 1 : หากคุณครูจะต้องทำคลิปเพื่อขอเลื่อน/ขอมีวิทยฐานะ จะผิดกฎหมาย PDPA หรือไม่

ตอบ : ไม่ผิด เพราะถ้านำคลิปหรือรูปที่ถ่ายติด ไปโพสในโซเชียลมีเดียโดยบุคคลอื่นไม่ยินยอม สามารถโพสได้ หากใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว ไม่ใช้ในการแสวงหากำไรทางการค้า และไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล

ข้อแนะนำที่ครูควรทำ คือ ในการทำวิดีทัศน์ในห้องเรียนของน่าจะมี consent form หรือ เอกสารการขออนุญาตให้เผยแพร่จาก ให้ นร. และผู้ปกครอง ทราบและยินยอม ในนั้นจะมีรายละเอียดการทำวิดีทัศน์และวัตถุประสงค์ของการถ่ายวิดีทัศน์ เหมือนตอนเราทำงานวิจัยกับ นร. สำหรับกรณีทั่วไป

ประเด็นที่ 2 : หากผู้อำนวยการติดตั้งกล้องวงจรปิดไว้ที่โรงเรียน แล้วไม่มีป้ายแจ้งเตือนผู้ปกครอง หรือนักเรียน จะผิดกฎหมาย PDPA หรือไม่

ตอบ : ไม่ผิด เพราะการติดตั้งกล้องวงจรปิดที่โรงเรียน หากใช้เพื่อป้องกันอาชญกรรม หรืออันตรายที่อาจเกิดขึ้นแก่นักเรียน และรักษาความปลอดภัยของนักเรียน 

ประเด็นที่ 3 : หากคุณครูกำลังถ่ายรูปตนเองแล้ว ถ่ายติดนักเรียน โดยที่นักเรียนไม่ได้ยินยอม และไม่รู้ตัวผิดกฎหมายหรือไม่

ตอบ : ไม่ผิด กรณีถ่ายรูปหรือถ่ายคลิปโดยติดบุคคลอื่นโดยผู้ถ่ายไม่ได้เจตนา และการถ่ายรูป ถ่ายคลิปดังกล่าว ไม่ได้ก่อให้เกิดความเสียหายกับผู้ถูกถ่าย สามารถทำได้ หากเป็นการใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว

ประเด็นที่ 4 : หากคุณครูจะต้องถ่ายรูปนักเรียนเพื่อเก็บข้อมูลหลักฐานการในพัฒนานักเรียน จะผิดกฎหมาย และต้องแจ้งให้นักเรียนทราบคือไม่

ตอบ : ไม่ผิดกฏหมาย แต่มีความจำเป็นต้องแจ้งให้นักเรียนและผู้ปกครองรับทราบเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะในกรณีที่เก็บข้อมูลนักเรียน อาจจะเข้าข่ายการใช้ในลักษณะเพื่อการค้นคว้าวิจัยทางสถิติ

ทั้งนี้ นี่เป็นแค่ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น หากคุณครูและผู้บริหารต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สามารถหาอ่านได้จากหน่วยงานราชการที่ดูแลเรื่องนี้โดยตรง เช่น กระทรวงดิจิทัลฯ หรือสำนักข่าวที่น่าเชื่อถือ และผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายได้เลยค่ะ 

ข้อมูลอ้างอิง

  • PDPA คนไทยต้องรู้ คุณครูต้องสอน สถานศึกษาต้องระวัง | PDPA Thailand bit.ly/3NSv2X5
  • PDPA คืออะไร? – สรุป PDPA เกี่ยวกับธุรกิจที่คุณควรรู้! ฉบับเข้าใจง่าย | Easy PDPA bit.ly/3aCLQ63

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related Courses

Starfish Future Labz
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ การรู้จักตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

Starfish Class Website Version

เครื่องมือในการประเมินทักษะ และสมรรถนะของผู้เรียนที่ครอบคลุม รวมไปถึงการบริหารจัดการชั้นเรียนอย่างง่าย ผ่าน Starfish ...

Starfish Future Labz
Starfish Future Labz
Starfish Class Website Version
Starfish Future Labz

Starfish Class Website Version

Starfish Future Labz
Teen tool
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ
basic
2:00 ชั่วโมง

AR กับการสอนในห้องเรียนยุคใหม่

การสอนในห้องเรียนยุคใหม่คือการใช้เทคโนโลยีให้เป็น เพื่อช่วยให้เข้าถึงความรู้ต่างๆ ด้วยตนเองอย่างไม่มีขีดจำกัด สามารถเห็นภ ...

Starfish Future Labz
Starfish Future Labz
AR กับการสอนในห้องเรียนยุคใหม่
Starfish Future Labz

AR กับการสอนในห้องเรียนยุคใหม่

Starfish Future Labz
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา ด้านความสัมพันธ์ การบริหารจัดการตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

การออกแบบกล่องเพื่อการเรียนรู้ (Learning Box)

เนื่องจากสถานการณ์โควิดทำให้โรงเรียนไม่สามารถจัดการเรียนการสอนได้ตามปกติ และเด็กจำเป็นต้องเรียนที่บ้าน Learning box ...

Starfish Academy
Starfish Academy
การออกแบบกล่องเพื่อการเรียนรู้ (Learning Box)
Starfish Academy

การออกแบบกล่องเพื่อการเรียนรู้ (Learning Box)

Starfish Academy
Teen tool
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม
basic
2:00 ชั่วโมง

ท่องดวงดาวในระบบสุริยะไปกับ AR

การเรียนรู้เรื่องดาวในระบบสุริยะ อาจเป็นเรื่องยากสำหรับบางคน เพราะมีดวงดาวต่าง ๆ มากมาย แต่ในปัจจุบันได้มีแอปพลิเคชันที่ ...

Starfish Future Labz
Starfish Future Labz
ท่องดวงดาวในระบบสุริยะไปกับ AR
Starfish Future Labz

ท่องดวงดาวในระบบสุริยะไปกับ AR

Starfish Future Labz

Related Videos

10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO
02:33
Starfish Future Labz

10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO

Starfish Future Labz
7167 views • 9 เดือนที่แล้ว
10 ขั้นตอน สร้าง PORTFOLIO
สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”
03:45
Starfish Academy

สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”

Starfish Academy
1448 views • 7 เดือนที่แล้ว
สอนอย่างไรให้ได้ “สมรรถนะ”
การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ
04:50
Starfish Academy

การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ

Starfish Academy
1429 views • 6 เดือนที่แล้ว
การจัดการเรียนรู้ แบบบูรณาการ
3 ขั้นตอนอ่านออก เขียนได้ สไตล์ปลาดาว
04:12
Starfish Academy

3 ขั้นตอนอ่านออก เขียนได้ สไตล์ปลาดาว

Starfish Academy
198 views • 7 เดือนที่แล้ว
3 ขั้นตอนอ่านออก เขียนได้ สไตล์ปลาดาว