เช็ก อาการ ออฟฟิศซินโดรม พร้อมแนวทางป้องกันก่อนกลายเป็นปวดเรื้อรัง

เช็ก อาการ ออฟฟิศซินโดรม พร้อมแนวทางป้องกันก่อนกลายเป็นปวดเรื้อรัง

คาบสุดท้ายจบลง ครูเดินกลับห้องพักพร้อมกองสมุดที่ต้องตรวจ ไหล่ซ้ายตึงจนยกแขนไม่สุด คอร้าวขึ้นไปถึงท้ายทอย คืนนี้นวดแล้วดีขึ้น แต่พรุ่งนี้อาการกลับมาอีก

อาการแบบนี้เข้าข่าย ออฟฟิศซินโดรม ซึ่งพบได้ทั้งคนที่นั่งโต๊ะและคนที่ยืนทำงานทั้งวัน ครูจึงเสี่ยงไม่แพ้พนักงานออฟฟิศ บทความนี้อธิบายอาการ สัญญาณเตือน ระดับความรุนแรง และวิธีที่ทำได้จริงในชีวิตการสอน

ออฟฟิศซินโดรมคืออะไร และทำไมครูถึงเสี่ยง

ออฟฟิศซินโดรม (Office Syndrome) คือกลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและเยื่อพังผืด รวมถึงอาการปวดหรือชาจากการอักเสบของเนื้อเยื่อและเอ็น พบบ่อยในวัยทำงานที่ใช้คอมพิวเตอร์และมือถือเป็นประจำ

ต้นเหตุคือการใช้กล้ามเนื้อมัดเดิมซ้ำ ๆ โดยไม่เปลี่ยนท่า เช่น นั่งไขว่ห้าง นั่งตัวงอ หรือก้มหน้านาน ๆ กล้ามเนื้อที่เกร็งหรือยืดค้างอยู่แบบเดิมจึงบาดเจ็บ และขมวดเป็นก้อนตึงจนปวด เนื่องจากกล้ามเนื้อทั้งร่างกายเป็นเส้นใยที่ร้อยต่อกัน ความตึงจุดหนึ่งจึงดึงรั้งจุดอื่นไปด้วย อาการที่เริ่มจากบ่าอาจร้าวไปที่ศีรษะหรือสะบักภายในไม่กี่สัปดาห์

ลองนึกถึงตารางงานของครู ช่วงเย็นต้องนั่งพิมพ์แผนการสอนหน้าจอ ช่วงเช้าต้องยืนหน้ากระดาน ระหว่างคาบต้องก้มตรวจสมุดบนโต๊ะเตี้ย หรือก้มหยิบสื่อการสอนชิ้นใหญ่ท่าเดิมวันละหลายรอบ แทบทุกกิจกรรมซ้ำท่าเดิมต่อกันเป็นชั่วโมง

อาการออฟฟิศซินโดรมที่พบบ่อย

อาการออฟฟิศซินโดรมไม่ได้มีแค่ปวดเมื่อย แต่แสดงออกได้หลายแบบ

  1. กลุ่มปวดคอบ่าไหล่ เป็นอาการยอดฮิตที่สุด เริ่มจากคอ บ่า ไหล่ สะบัก ไล่ลงมาที่หลังและสะโพก และมักเรื้อรังไม่หายขาด
  2. ชาที่นิ้ว ฝ่ามือ หรือแขน อาจมาจากเส้นประสาทที่ข้อมือถูกพังผืดกดทับ
  3. นิ้วล็อก เกิดจากการออกแรงที่นิ้วบ่อย ๆ จนปลอกหุ้มเอ็นเสียดสีและอักเสบ
  4. เอ็นกล้ามเนื้ออักเสบ ทำให้บวมและเจ็บที่ไหล่ ข้อศอก ข้อมือ เข่า หรือข้อเท้า จากการใช้งานถี่เกินไป
  5. ตาแห้ง ปวดตา และปวดหัว เมื่อจ้องจอนานโดยไม่พักสายตา อาการปวดตาอาจร้าวไปถึงศีรษะได้ หรือกล้ามเนื้อบ่าที่ตึงทำให้เลือดไปเลี้ยงศีรษะไม่สะดวก บางคนปวดรุนแรงถึงขั้นไมเกรน
  6. ปวดหลัง มาจากท่ายืนหรือท่านั่งที่ไม่เหมาะสมเป็นเวลานาน

สัญญาณออฟฟิศซินโดรมที่สังเกตได้ด้วยตัวเอง

สัญญาณออฟฟิศซินโดรม ที่ชัดที่สุดคือความปวดเรื้อรัง เริ่มจากเบา ๆ ไปจนถึงปวดมาก เป็น ๆ หาย ๆ หรือปวดล้าร้าวไปส่วนอื่น บางคนมีอาการเหน็บชาหรือซ่า ๆ ร่วมด้วย เมื่ออาการหนักขึ้นจะชี้ตำแหน่งที่ปวดไม่ได้ เพราะรู้สึกปวดเป็นวงกว้าง

อีกจุดที่ช่วยแยกคือจังหวะเวลา ถ้าปวดในช่วงทำงานแล้วดีขึ้นในวันหยุด หรือยืดกล้ามเนื้อแล้วหายชั่วคราวก่อนกลับมาปวดอีก ให้สงสัยไว้ก่อน ปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อยคือทำกิจกรรมท่าเดิมต่อกันอย่างน้อย 6 ชั่วโมงต่อวัน พักผ่อนน้อย เครียดสูง และไม่ค่อยออกกำลังกาย ครูอนุบาลที่ต้องก้มลงคุยกับเด็กและติดตามพัฒนาการเด็กทั้งวัน หรือครูที่ยืนบรรยายหน้าห้องหลายคาบติดกัน ก็เข้าข่ายนี้เช่นกัน

ประเมินความรุนแรงเป็น 3 ระยะ

ปล่อยไว้นานเสี่ยงอะไรบ้าง

เมื่อกล้ามเนื้อจุดหนึ่งเกร็งค้าง ร่างกายจะดึงกล้ามเนื้อส่วนอื่นมาออกแรงแทน ความปวดจึงลามออกไปเรื่อย ๆ ภาวะที่พบตามมามีดังนี้

  1. ปวดหัวจากกล้ามเนื้อตึงตัว (Tension Headache) หลายคนเข้าใจว่าเป็นไมเกรน แต่ต้นเหตุคือคอ บ่า ไหล่ ที่เกร็งจากการนั่งท่าเดิมนาน ทำให้ปวดบีบรอบศีรษะ หน้าผาก ขมับ หรือท้ายทอย
  2. ปมพังผืด (Trigger Point) การก้มหน้าห่อไหล่นานทำให้กล้ามเนื้อหลังส่วนบนถูกยืดจนอ่อนแอ เกิดพังผืดใต้ผิวหนัง กดลงไปแล้วเจ็บร้าวทันที
  3. หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท กระดูกสันหลังรับแรงกดมากเกินไป จนปวดหลังรุนแรง ร้าวลงขา ชา และอาจถึงขั้นแขนขาอ่อนแรง
  4. หน้ายื่น ไหล่ห่อ มีรายงานว่าศีรษะที่ยื่นไปข้างหน้าเพียง 1 นิ้ว เพิ่มแรงกดที่กระดูกคอได้ราว 4.5 กิโลกรัม เสี่ยงให้กระดูกคอเสื่อมก่อนวัย

ครูที่ปวดจนนอนไม่หลับหรือสมาธิหลุดระหว่างคาบ ย่อมใช้สมรรถนะครูที่สะสมมาได้ไม่เต็มที่ เรื่องสุขภาพกายจึงเป็นส่วนหนึ่งของงานสอนด้วย

ป้องกันออฟฟิศซินโดรมในห้องเรียนและห้องพักครู

ป้องกันออฟฟิศซินโดรม ให้ได้ผลต้องแก้ที่ต้นเหตุ ส่วนยาและครีมช่วยได้แค่ระหว่างทาง

ปรับโต๊ะ เก้าอี้ และระดับจอ

ตั้งจอให้อยู่ระดับสายตาจะได้ไม่ต้องก้มหรือเงย นั่งหลังตรง ให้เก้าอี้รับแผ่นหลัง วางเท้าราบกับพื้น และไม่ยกไหล่ขณะทำงาน ถ้าใช้โน้ตบุ๊ก ลองหาหนังสือเล่มหนาหรือที่รองมาหนุนให้จอสูงขึ้น เวลาตรวจสมุด ให้ยกสมุดมาใกล้ระดับสายตาแทนการก้มหน้าลงไปหาโต๊ะ

แบ่งเวลาลุกขยับระหว่างวัน

ควรลุกพักอย่างน้อยทุก 2 ชั่วโมง ถ้าทำได้ให้ถี่กว่านั้น แนวทางที่ใช้ง่ายคือยืดเหยียด 2-5 นาทีทุกชั่วโมง และขยับเปลี่ยนท่าเล็กน้อยทุก 20-30 นาที ครูใช้ช่วงเปลี่ยนคาบหรือตอนที่นักเรียนทำกิจกรรมกลุ่มยืดคอ ไหล่ และหน้าอกได้เลย ช่วงที่ต้องเตรียมเอกสารการประเมินวิทยฐานะ หรืออบรมออนไลน์เพื่อรับเกียรติบัตรซึ่งต้องนั่งหน้าจอยาว ๆ ให้ตั้งเตือนบนมือถือไว้ล่วงหน้า

ออกกำลังกายให้ครบสามแบบ

  1. คาร์ดิโอ เช่น วิ่ง ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน ช่วยให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อได้ดีและลดความเครียดสะสม
  2. เสริมกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว เช่น เวทเทรนนิ่งหรือพิลาทิส เพื่อให้พยุงกระดูกสันหลังขณะนั่งได้มั่นคง
  3. ยืดเหยียดหรือโยคะ ช่วยให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ปกติและลดความตึงล้า

บรรเทาอาการเบื้องต้นและควรพบแพทย์เมื่อไร

ระหว่างที่ยังปรับพฤติกรรมไม่ทัน การยืดกล้ามเนื้อ ประคบร้อนหรือเย็น ทาครีม หรือใช้สเปรย์บรรเทาปวด ช่วยให้ทำงานต่อได้ หากปวดมาก การกินยาแก้ปวดเป็นทางเลือกชั่วคราว แต่ทั้งหมดนี้แก้ที่ปลายเหตุ

ถ้าปรับพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้น ปวดจนนอนไม่หลับ ชา หรือแขนขาอ่อนแรง ควรพบแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มด้วย X-ray, MRI หรือ Electrodiagnosis ตามอาการ จากนั้นวางแผนรักษาที่อาจใช้เครื่องมือเหล่านี้ร่วมด้วย

  1. เครื่องกระตุ้นแม่เหล็กไฟฟ้า (PMS) ใช้คลื่นแม่เหล็กกระตุ้นระบบประสาท ช่วยลดอาการปวดและชาที่ปลายประสาท
  2. คลื่นกระแทกช็อกเวฟ (Shockwave Therapy) ใช้กับกล้ามเนื้อหรือเส้นเอ็นที่อักเสบเรื้อรัง เพื่อกระตุ้นการซ่อมแซมและสลายพังผืด
  3. เตียงจัดกระดูก ช่วยจัดแนวกระดูกและลดการกดทับเส้นประสาทในผู้ที่ปวดหลังเรื้อรังหรือมีปัญหากระดูกสันหลัง

สรุป

ออฟฟิศซินโดรมไม่ได้เสี่ยงถึงชีวิต แต่หากปล่อยไว้ ความปวดจะกระจายไปหลายจุดและเริ่มรบกวนทั้งการนอนและการทำงาน ทางที่ได้ผลที่สุดคือจัดท่านั่งกับระดับจอให้เหมาะ ลุกขยับตามรอบเวลา และออกกำลังกายสม่ำเสมอ เมื่อเริ่มปวดซ้ำ ๆ ในระยะที่ 2 ควรไปปรึกษาแพทย์ ไม่ต้องรอให้ถึงระยะที่ 3

ครูที่อยากหาไอเดียจัดการเรียนรู้เพิ่ม ทั้งกิจกรรมที่ให้นักเรียนลุกเคลื่อนไหวและเทคนิคจัดชั้นเรียน สามารถเข้าไปศึกษาได้ที่Starfish Labz

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับออฟฟิศซินโดรม

Q1 เป็นออฟฟิศซินโดรม ไปนวดแผนไทยจะช่วยได้ไหม?

การนวดแผนไทยบรรเทาอาการปวดคอ บ่า ไหล่ ได้ ด้วยการกดจุดเพื่อคลายกล้ามเนื้อและปรับสมดุลเลือดลม แต่ออฟฟิศซินโดรมมีต้นเหตุหลักมาจากพฤติกรรม การนวดจึงช่วยได้เพียงระยะหนึ่ง หากต้องการให้อาการหาย ต้องปรับท่านั่งและวิธีทำงานควบคู่กันไปด้วย

Q2 เมื่อไรควรไปพบแพทย์?

ควรไปเมื่อปวดซ้ำ ๆ ระหว่างทำงานจนรู้สึกว่าร่างกายเริ่มรับไม่ไหว หรือปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หากปวดแม้ในวันที่ไม่ได้ทำงาน ปวดจนนอนไม่หลับ มีอาการชา หรือแขนขาอ่อนแรง ควรรีบพบแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูเพื่อตรวจหาสาเหตุที่แน่ชัด


แหล่งอ้างอิง

- https://praram9.com/th/articles/officesyndrome

- ออฟฟิศซินโดรมอันตรายไหม? เช็กอาการและวิธีรักษาให้หายขาด

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related Courses

สุขภาวะของครู
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา การรู้จักตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

การพัฒนาสุขภาวะกาย

คอร์สนี้จะทำให้ได้เรียนรู้ถึงและเข้าใจการสร้างสุขภาพกายที่ดีสำหรับเด็กประถมศึกษา เพราะสุขภาพกายมีความสำคัญต่อการเรียนรู้ของเด็กๆ

Starfish Academy
Starfish Academy
การพัฒนาสุขภาวะกาย
Starfish Academy

การพัฒนาสุขภาวะกาย

Starfish Academy
ทักษะที่ใช้ได้จริงในชีวิต
ด้านความร่วมมือการ ทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ ด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และทักษะในการแก้ปัญหา การรับผิดชอบต่อการตัดสินใจของตนเอง การรู้จักตนเอง การบริหารจัดการตนเอง การรู้จักสังคม
basic
2:00 ชั่วโมง

การปฐมพยาบาลเบื้องต้น

อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้เสมอการเรียนรู้การปฐมพยาบาลเบื้องต้น เพื่อเตรียมรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิดจึงเป็นเรื่องสำคัญ การปฐมพยา ...

Starfish Academy
Starfish Academy
การปฐมพยาบาลเบื้องต้น
Starfish Academy

การปฐมพยาบาลเบื้องต้น

Starfish Academy
4.8 (495 ratings)
3362 ผู้เรียน
ทักษะที่ใช้ได้จริงในชีวิต
ด้านการสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ การบริหารจัดการตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

ผลกระทบโควิด-19 กับภาวะว่างงานของคนทั่วโลก

เรียนรู้เกี่ยวกับปัญหาที่เกิดจากเชื้อไวรัสโคโรนา สู่ผลกระทบที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจทั่วโลก และวิธีการรับมือพร้อมแนวทางการปรับตัวกับ ...

Starfish Academy
Starfish Academy
ผลกระทบโควิด-19 กับภาวะว่างงานของคนทั่วโลก
Starfish Academy

ผลกระทบโควิด-19 กับภาวะว่างงานของคนทั่วโลก

Starfish Academy
4.6 (13 ratings)
ทักษะที่ใช้ได้จริงในชีวิต
ด้านการสร้างสรรค์ และนวัตกรรม การรู้จักตนเอง
basic
2:00 ชั่วโมง

แนะนำหลักสูตร well being

คอร์สเรียนนี้จะชวนให้ทุกคน กลับมาดูแลสุขภาพกายและสุขภาพจิตของเด็กๆ กันนะคะ เพราะทั้งสองเรื่องนี้ จะเป็นประโยชน์โดยตรง ...

Starfish Academy
Starfish Academy
แนะนำหลักสูตร well being
Starfish Academy

แนะนำหลักสูตร well being

Starfish Academy
4.8 (40 ratings)

Related Videos

สุขภาพไกลห่างจากสารเคมี
04:45
โรงเรียนปลาดาว

สุขภาพไกลห่างจากสารเคมี

โรงเรียนปลาดาว
266 views • 6 ปีที่แล้ว
ชวนน้องชิล ผ่อนคลายต้านCovid-19 กับศุภนิมิต
05:25
มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย

ชวนน้องชิล ผ่อนคลายต้านCovid-19 กับศุภนิมิต

มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย
46 views • 6 ปีที่แล้ว
พิชิต Covid19 กับศุภนิมิต
03:41
มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย

พิชิต Covid19 กับศุภนิมิต

มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย
104 views • 6 ปีที่แล้ว
Well-being สุขภาวะที่ดี
02:52
ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร

Well-being สุขภาวะที่ดี

ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร
313 views • 5 ปีที่แล้ว