เวลาพูดถึง PISA เรามักเริ่มต้นกันที่ “คะแนน” แต่ข้อมูลจาก PISA 2025 ยังทำให้เราเห็นเด็กไทยในมิติที่ลึกกว่านั้น ทั้งความเพียร ความอยากรู้อยากเห็น การตั้งเป้าหมาย ความเชื่อในศักยภาพของตัวเอง ตลอดจนความรู้สึกที่เด็กมีต่อโรงเรียน
เมื่อลองมองข้อมูลทั้งหมดร่วมกัน มีหลายเรื่องที่น่าสนใจค่ะ
เด็กไทยมีต้นทุนของการเป็นผู้เรียนที่ดี
เด็กไทยมีความเพียรพยายาม (Perseverance) สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD มีการตั้งเป้าหมาย (Goal Setting) และการขอความช่วยเหลือ (Help Seeking) ที่สูงกว่าเช่นกัน ขณะที่ความอยากรู้อยากเห็น (Curiosity) อยู่ในระดับเดียวกับค่าเฉลี่ย OECD
ในด้านสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ เราก็เห็นจุดแข็งหลายเรื่อง ทั้งบรรยากาศด้านวินัยในห้องเรียน การมาเรียนอย่างสม่ำเสมอ และสัดส่วนเด็กที่รายงานว่าไม่เผชิญการกลั่นแกล้ง ซึ่งทั้งหมดสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD
เมื่อมองภาพนี้ เด็กไทยมีต้นทุนที่ดีทั้งด้านความพยายามและวินัยในการเรียนค่ะ
แต่คำถามสำคัญคือ เด็กเชื่อในศักยภาพของตัวเองมากแค่ไหน
หนึ่งในตัวเลขที่น่าคิดต่อมากที่สุดคือ Growth Mindset
เด็กไทยที่เชื่อว่าสติปัญญาสามารถพัฒนาได้มีเพียง 36.3% เทียบกับค่าเฉลี่ย OECD ที่ 69.3%
ขณะเดียวกัน Cognitive Adaptability หรือความสามารถในการปรับวิธีคิดเมื่อเผชิญสถานการณ์ใหม่ของเด็กไทยก็ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD
ตรงนี้เป็นโจทย์สำคัญสำหรับห้องเรียน เราจะออกแบบการเรียนรู้อย่างไรให้เด็กได้ลอง ได้ผิด ได้แก้ และได้ค้นพบด้วยตัวเองว่าความสามารถสามารถพัฒนาได้
Feedback ของครู วิธีที่เราพูดถึงความผิดพลาด และโอกาสที่เด็กได้รับในการกลับไปคิดและลองใหม่ ล้วนมีส่วนสร้างความเชื่อนี้ได้
มาโรงเรียนทุกวัน ไม่ได้แปลว่าจะรู้สึกว่าโรงเรียนเป็นพื้นที่ของตัวเองเสมอไป
อีกข้อมูลที่น่าสนใจคือ Sense of Belonging
แม้เด็กไทยจะมาเรียนสม่ำเสมอ มีวินัยในห้องเรียน และรายงานการไม่เผชิญ bullying ในสัดส่วนที่สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD แต่ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียนกลับต่ำกว่าค่าเฉลี่ย
ข้อมูลนี้ทำให้เราต้องคิดไปไกลกว่าเรื่อง “เด็กมาโรงเรียนหรือไม่”
เด็กมีคนที่รับฟังเขาหรือเปล่า? เขามีส่วนร่วมกับสิ่งที่เกิดขึ้นในโรงเรียนแค่ไหน? และเขารู้สึกว่าเสียงและความคิดของตัวเองมีความหมายหรือไม่?
โรงเรียนที่ดีควรสร้างทั้งพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ และความรู้สึกว่า “ฉันมีที่ของฉันอยู่ที่นี่”
เด็กเห็นความหมายของการเรียนกับอนาคตของตัวเองหรือไม่
ข้อมูลอีกสองตัวที่อยากชวนมองควบคู่กัน คือ Value of Learning at School และ Views on Social Mobility ซึ่งเด็กไทยต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งสองด้าน
ประเด็นนี้สำคัญมาก
ถ้าเด็กพยายามเรียน แต่ไม่เห็นว่าสิ่งที่เรียนเชื่อมโยงกับชีวิตอย่างไร หรือไม่เชื่อว่าตัวเองสามารถสร้างอนาคตที่แตกต่างออกไปได้ เราก็อาจยังไปไม่ถึงการเรียนรู้ที่มีความหมายอย่างแท้จริง
นอกจาก คะแนน วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่านแล้ว PISA 2025 ชวนให้ถามว่า เด็กไทย “มองตัวเองอย่างไรในฐานะผู้เรียน”
เรามีต้นทุนที่ดี ทั้งความเพียร การตั้งเป้าหมาย วินัย และความสม่ำเสมอในการมาเรียน
สิ่งที่ควรช่วยกันสร้างต่อ คือเด็กที่เชื่อว่า “ตัวเองพัฒนาได้” สามารถ “ปรับตัวและเรียนรู้จากสิ่งใหม่” รู้สึกว่า “ตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียน” และมองเห็นว่า “สิ่งที่เรียนมีความหมายต่อชีวิตและอนาคต”
เพราะเป้าหมายของการศึกษาไม่ได้อยู่เพียงที่ผลการสอบ แต่รวมถึงการทำให้เด็กเติบโตเป็นคนที่ รู้ว่าจะเรียนรู้อย่างไร และเชื่อว่าตัวเองยังเติบโตได้เสมอ
#PISA2025 #การศึกษาไทย #MeaningfulLearning #StarfishEducation
ที่มา: OECD, PISA 2025 Results (Volume I), Table I.4 และ Table I.5
