PISA 2025 สัญญาณบวกของการศึกษาไทย และโจทย์สำคัญที่ต้องเดินหน้าต่อ

ผลการประเมิน PISA 2025 ที่ประกาศพร้อมกันทั่วโลก สะท้อนสัญญาณที่น่าสนใจของการศึกษาไทย

เมื่อผลการประเมินของนักเรียนไทยปรับตัวดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทั้ง 3 ด้านหลัก ได้แก่

1. วิทยาศาสตร์
2. คณิตศาสตร์
3. การอ่าน

ท่ามกลางบริบทการศึกษาทั่วโลกที่ยังเผชิญความท้าทาย ประเทศไทยเป็น 1 ในเพียง 8 ประเทศและเขตเศรษฐกิจ จาก 91 แห่งที่เข้าร่วมการประเมิน ที่มีผลการประเมินดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติครบทั้งสามด้าน

ข้อมูลนี้จึงมีความหมายมากกว่าการดูว่า “ประเทศไทยอยู่อันดับที่เท่าไร” เพราะเมื่อมองลึกลงไป เราจะเห็นทั้งความก้าวหน้าที่กำลังเกิดขึ้น และโจทย์สำคัญที่ระบบการศึกษาไทยยังต้องเดินหน้าต่อ

คะแนน PISA 2025 ของไทยดีขึ้นทั้ง 3 ด้านหลัก

เมื่อเปรียบเทียบกับ PISA 2022 นักเรียนไทยมีผลการประเมินดังนี้

1. วิทยาศาสตร์ 432 คะแนน เพิ่มขึ้น 23 คะแนน
2. คณิตศาสตร์ 407 คะแนน เพิ่มขึ้น 13 คะแนน
3. การอ่าน 392 คะแนน เพิ่มขึ้น 13 คะแนน
4. Computational Problem Solving 476 คะแนน ซึ่งเป็นการประเมินที่เพิ่มเข้ามาในรอบนี้

การเพิ่มขึ้นของคะแนนวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่านมีนัยสำคัญทางสถิติ และเกิดขึ้นในช่วงที่ค่าเฉลี่ยของ OECD ลดลงในด้านการอ่านและคณิตศาสตร์ จึงนับเป็นสัญญาณที่น่าจับตามองสำหรับการศึกษาไทย

โรงเรียนสังกัด กทม. มีพัฒนาการไปในทิศทางเดียวกัน

สำหรับโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร ผลการประเมิน PISA 2025 ก็สะท้อนพัฒนาการในทิศทางบวกเช่นกัน

1. วิทยาศาสตร์ 420 คะแนน เพิ่มขึ้น 13 คะแนนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
2. คณิตศาสตร์ 397 คะแนน เพิ่มขึ้น 13 คะแนนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
3. การอ่าน 383 คะแนน เพิ่มขึ้น 8 คะแนน
4. Computational Problem Solving 458 คะแนน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าสนใจอาจอยู่ลึกกว่าคะแนนเฉลี่ย

เด็กจำนวนมากขึ้นกำลังข้าม “เส้นพื้นฐาน” ของการเรียนรู้

หนึ่งในข้อมูลสำคัญของ PISA คือสัดส่วนของนักเรียนที่สามารถผ่านระดับความสามารถพื้นฐาน หรือ Baseline Proficiency

ระดับดังกล่าวสะท้อนว่านักเรียนมีความรู้และทักษะพื้นฐานเพียงพอที่จะนำสิ่งที่เรียนไปใช้ในการคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้

เมื่อเทียบกับปี 2022 สัดส่วนนักเรียนไทยที่มีความสามารถตั้งแต่ระดับพื้นฐานขึ้นไปเพิ่มขึ้น 12 จุดเปอร์เซ็นต์ในวิทยาศาสตร์และ 9 จุดเปอร์เซ็นต์ในคณิตศาสตร์

สำหรับโรงเรียนสังกัด กทม. สัดส่วนนักเรียนที่ผ่านระดับพื้นฐานด้านคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น 9 จุดเปอร์เซ็นต์

ตัวเลขนี้มีความสำคัญ เพราะการยกระดับคุณภาพการศึกษาเริ่มจากการทำให้เด็กจำนวนมากขึ้นมีพื้นฐานที่แข็งแรงเพียงพอสำหรับการเรียนรู้ในระดับที่สูงขึ้น

จาก “ยกระดับฐาน” สู่ “ยกระดับศักยภาพ”

แม้ผล PISA 2025 จะเป็นสัญญาณที่น่ายินดี ประเทศไทยยังมีระยะทางที่ต้องพัฒนาอีกมาก คะแนนเฉลี่ยของไทยยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD และการพัฒนาที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มาจากนักเรียนกลุ่มที่เคยอยู่ต่ำกว่าระดับพื้นฐานขยับขึ้นมา ขณะที่สัดส่วนของนักเรียนที่มีผลการเรียนรู้ในระดับสูงยังไม่ได้เพิ่มขึ้นในระดับเดียวกัน

โจทย์ต่อไปของการศึกษาไทยจึงมีสองด้านที่ต้องเดินไปพร้อมกัน คือ การยกระดับฐานให้เด็กทุกคนมีทักษะพื้นฐานที่จำเป็น และการเปิดโอกาสให้เด็กที่มีศักยภาพสามารถพัฒนาไปสู่ระดับที่สูงขึ้น หรือกล่าวอีกอย่างได้ว่า เราต้อง Raise the Floor and Lift the Ceiling

คุณภาพการศึกษาเกิดขึ้นในห้องเรียนทุกวัน

ในช่วงที่ผ่านมา เราเห็นความพยายามจากหลายภาคส่วนในการพัฒนาการศึกษา ทั้งการพัฒนาครู การจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะ การส่งเสริมทักษะการอ่านและการรู้เรื่อง (Literacy) การใช้ข้อมูลเพื่อพัฒนาผู้เรียน ตลอดจนการออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง

PISA ไม่สามารถระบุได้ว่าโครงการหรือมาตรการใดเป็นสาเหตุโดยตรงของผลลัพธ์ที่ดีขึ้นครั้งนี้ แต่ข้อมูลสามารถช่วยให้เราเห็นว่า ระบบกำลังเคลื่อนไปในทิศทางใด กลุ่มผู้เรียนใดกำลังพัฒนา และจุดใดที่ยังต้องได้รับความสนใจ นี่คือเหตุผลที่ข้อมูลการประเมินควรถูกนำกลับมาใช้เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ มากกว่าหยุดอยู่ที่การรายงานคะแนนหรืออันดับ

ภารกิจของ Starfish Education: ร่วมยกระดับคุณภาพการศึกษาไทย

ผล PISA 2025 สอดคล้องกับภารกิจที่ Starfish Education ทำงานมาอย่างต่อเนื่อง นั่นคือการร่วมยกระดับคุณภาพการศึกษาไทย ผ่านการเสริมศักยภาพครู โรงเรียน และระบบการศึกษา เพื่อให้เด็กจำนวนมากขึ้นสามารถเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพและมีความหมาย

การพัฒนาครู การสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ การส่งเสริม Literacy และทักษะแห่งอนาคต รวมถึงการทำงานร่วมกับโรงเรียนและภาคีในพื้นที่ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็ก

PISA 2025 จึงเป็นทั้ง สัญญาณของความก้าวหน้า และ ข้อมูลสำหรับออกแบบก้าวต่อไป เพื่อตอบคำถามว่า

1. เด็กกลุ่มใดกำลังเรียนรู้ได้ดีขึ้น?
2. เด็กกลุ่มใดยังต้องการการสนับสนุน?
3. เราจะทำอย่างไรให้เด็กทุกคนมีพื้นฐานที่แข็งแรง?

และเราจะสร้างพื้นที่ให้เด็กแต่ละคนพัฒนาไปได้ไกลตามศักยภาพของตนเองอย่างไร?

ดร. นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร

ที่มา: OECD, PISA 2025 Results