ไขข้อข้องใจ สื่อการสอนแบบ Gamification คืออะไร พร้อมประโยชน์ที่ต้องรู้

ปัจจุบัน สื่อการสอนแบบ Gamification เป็นอีกหนึ่งรูปแบบการเรียนการสอนที่ได้รับความสนใจจากทั้งครู บุคลากรทางการศึกษา รวมถึงผู้ปกครอง เพราะด้วยรูปแบบของสอนที่ช่วยดึงดูดความสนใจของเด็ก ๆ ให้มีส่วนร่วมได้ง่ายกว่าการเรียนการท่องจำแบบเดิม ทำให้คุณครู รวมถึงผู้ปกครองได้เริ่มมีการหยิบ สื่อการสอนแบบ Gamification มาใช้ประโยชน์ ดังนั้นการทำความรู้จักกับ ประโยชน์ของ Gamification ย่อมเป็นเรื่องดี

ความหมายของสื่อการสอนแบบ Gamification

ก่อนไปดูความหมายของคำว่า สื่อการสอนแบบ Gamification ต้องทำความเข้าใจก่อนว่านิยามของ Gamification คือ “การจูงใจหรือเปลี่ยนพฤติกรรมคนด้วยการใช้กลไกของเกม” เพราะฉะนั้นสรุปง่าย ๆ ว่าเป็นสื่อการเรียนการสอนที่นำเอากลไกองค์ประกอบของเกมมาใช้ในจูงใจให้ผู้เรียนเกิดความสนใจ สร้างหรือเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้เรียนตามเป้าหมายที่กำหนด โดยเกมที่มาใช้เป็น สื่อการสอน ต้องมี 5องค์ประกอบดังต่อไปนี้

1. มีเป้าหมายชัดเจน แม้ว่าเกมแต่ละชนิดแต่ละประเภทจะมีรูปแบบวิธีเล่นแตกต่างกัน แต่ถึงอย่างนั้นสิ่งสำคัญที่ สื่อการสอนแบบ Gamification ควรต้องมีคือ เป้าหมายของเกมที่ชัดเจนเพื่อจูงใจให้เกิดความท้าทายระหว่างเล่น ดังนั้นในออกแบบหรือกระทั่งหยิบ สื่อการสอนฟรี มาใช้ต้องพิจารณาที่เป้าหมายเมื่อจบเกม
2. การกำหนดกฎและกติกา ทุกเกมที่นำมาใช้เป็น สื่อการสอนแบบ Gamification จำเป็นต้องมีการกำหนดกฎ กติกา วิธีเล่น และวิธีการให้คะแนนที่ชัดเจนเช่นเดียวกัน เพื่อให้ผู้เล่นทุกคนเข้าใจและปฏิบัติตามเหมือนกัน ช่วยเพิ่มความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น
3. ความรู้สึกร่วมกันในการแข่งขัน สำหรับความรู้สึกอาจมีได้ทั้งความรู้สึกขัดแย้งหรือร่วมมือกันก็ได้ แต่โดยผลสุดท้ายแล้วต้องบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้
4. เวลา เหตุผลที่ต้องการกำหนดเวลาให้ชัดเจน เพราะเป็นหนึ่งในเงื่อนไขที่ทำให้เกิดแรงผลักดันให้ผู้เล่นเข้ามามีส่วนร่วมมากยิ่งขึ้น
5. รางวัลเมื่อบรรลุเป้าหมาย  หมายถึงการกำหนดผลของความสำเร็จเมื่อบรรลุเป้าหมาย ซึ่งวัตถุประสงค์หลักของการตั้งรางวัลเพื่อจูงใจให้ผู้เล่นรู้สึกอยากมีส่วนร่วม

ประโยชน์ของ Gamification

แน่นอนว่า สื่อการสอนแบบ Gamification มีประโยชน์สำหรับทั้งในระหว่างเรียนและพัฒนาการในระยะยาว ไม่ว่าจะเป็น

• เพิ่มแรงจูงใจในระหว่างเรียน เพราะมีใช้การให้คะแนน การแข่งขันแพ้ชนะ และการให้รางวัลมาเป็นแรงผลักดัน ทำให้เด็ก ๆ เกิดความตื่นเต้นและอยากมีส่วนร่วม รวมถึงการเล่นเกมยังดูไม่หนักเกินไป ทำให้ไม่รู้สึกเบื่อหน่ายเหมือนการเรียนเนื้อหาหนัก ๆ 
• กระตุ้นกระบวนการคิดและแก้ปัญหา เกมที่ถูกใช้เป็นสื่อการสอนส่วนใหญ่มักมีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นกระบวนการคิดตามกฎกติกาที่กำหนด เพราะฉะนั้นจึงเป็นการช่วยเสริมพัฒนาการให้ผู้เรียนได้ฝึกการคิดวิเคราะห์และลงมือแก้ไขปัญหา
• พัฒนาการทำงานในรูปแบบทีม การเล่นเกมเป็นคู่หรือเป็นกลุ่มไม่เพียงแต่ช่วยพัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนในระหว่างเรียนแล้ว ยังเป็นการฝึกการอยู่ร่วมกับผู้อื่นและความกล้าแสดงออกกล้าแสดงความคิดเห็นไปพร้อม ๆ กัน
• ช่วยการติดตามประเมินการสอน เนื่องด้วยในระหว่างการเล่นเกมจะมีการให้คะแนน ทำให้ครูผู้สอนหรือผู้ปกครองสามารถประเมินความสามารถหรือความสนใจของเด็ก ๆ ได้ในทันที  

ตัวอย่างของสื่อการสอนแบบ Gamification

สำหรับคุณครูหรือผู้ปกครองที่กำลังมองหา สื่อการสอนแบบ Gamification เพื่อมาจูงใจเด็ก ๆ ให้สนใจเนื้อหาการเรียนมากขึ้น มี ตัวอย่าง Gamification ที่เล่นผ่านแอปพลิเคชันและเว็บไซต์ที่สามารถหยิบมาใช้เป็นแนวทางได้ เช่น

• เกม Kahoot! แพลตฟอร์มเพื่อการเรียนรู้แบบไม่มีค่าใช้จ่าย เล่นได้ผ่านทั้งคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ คอมพิวเตอร์พกพา และโทรศัพท์สมาร์ทโฟน ทำให้สามารถเล่นได้ทุกที่ทุกเวลา แถมยังเปิดให้ทุกคนสามารถสร้างเกมได้อีกด้วย
• QuizWhizzer อีกหนึ่งเกมที่ได้รับความนิยม ด้วยรูปแบบการเล่นที่ต้องวิเคราะห์อยู่ตลอดเวลา เพราะหากตอบคำถามถูกจะได้เดินหน้า แต่ถ้าตอบผิดต้องเดินถอยหลัง ซึ่งถ้าใครเดินไปถึงเส้นชัยก่อนจะเป็นผู้ชนะ ช่วยเพิ่มบรรยากาศสนุกสนานในการเรียนรู้ภายในห้องเรียน
• Starfish Labz เว็บไซต์ Starfish Labz เป็นแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ที่นำแนวคิด Gamification มาเป็นแนวทางในการออกแบบสื่อการสอนที่ช่วยให้คุณครูหรือผู้ปกครองสามารถนำไปประยุกต์ใช้สอนได้อย่างไม่น่าเบื่อ

จะเห็นได้ว่า สื่อการสอนแบบ Gamification เป็นแนวทางการเรียนรู้ที่น่าสนใจ เพราะไม่เพียงช่วยดึงความสนใจของเด็ก ๆ ได้ดีกว่าการสอนแบบป้อนข้อมูลแบบเก่า ยังส่งผลดีในการประเมินติดตามความก้าวหน้าในการเรียนรู้ของผู้เรียน ทำให้สามารถนำมาปรับปรุงรูปแบบการสอนได้มากขึ้น