ดนตรี กับ (การบำบัด) ชีวิต

ดนตรี กับ (การบำบัด) ชีวิต

มนุษย์เรามีความผูกพันกับดนตรีตั้งแต่อยู่ในครรภ์ “เสียง” การเคลื่อนไหวของอวัยวะในครรภ์คุณแม่ “เสียง” คุณพ่อหรือลุงป้าน้าอาที่มาเล่านิทาน หรือมาเยี่ยมเยือนทักทายบริเวณพุงของคุณแม่ที่เจ้าตัวเล็กอาศัยอยู่ พอลืมตาดูโลกได้สักพัก เจ้ามนุษย์ตัวเล็กก็สามารถจดจำเสียงที่เคยได้ยินได้ดีกว่า สนุกสนานกับเสียงหรือนิทานนั้น ๆ ได้ดีกว่าเรื่องไหน ๆ 1 ความมหัศจรรย์ของร่างกายมนุษย์ที่ปฏิสัมพันธ์กับความงดงามของดนตรีนั้น ทำให้เกิดสีสันของการใช้ชีวิตจริง ๆ ทุกย่างก้าวของชีวิตมักจะมีดนตรีเข้ามาเป็นส่วนประกอบเสมอ จนบางท่านอาจมีปรัชญาในการดำเนินชีวิตว่า “Music is my life.” ดนตรีที่ฉันรัก เทิดทูน และทะนุถนอม


ขณะที่กำลังพิมพ์บทความนี้ ดิฉันได้เปิดบทเพลงคลาสสิกของบีโธเฟนฟังไปด้วย ทำให้ได้ตระหนักว่า เพลง ๆ หนึ่งหรือผลงานดนตรีชิ้นหนึ่งไม่ได้ให้แค่ความเพลิดเพลินกับเรา แต่ทำให้เราได้ทราบถึงที่มาของการประพันธ์ ตลอดจนการตีความอารมณ์เพลงในแต่ละช่วง... ดนตรี จึงไม่ได้มอบแค่สุนทรียภาพทางการได้ยิน แต่ยังมอบวิชาชีวิตด้วย นั่นคือ การวิเคราะห์สถานการณ์ และการเปิดใจทำความเข้าใจมุมมองและความรู้สึกของผู้อื่น ซึ่งเป็นทักษะที่สำคัญต่อการใช้ชีวิตรอดพร้อม ๆ กับอยู่ร่วมกับสังคมได้อย่างสงบสุข


ด้วยดนตรีอยู่รอบตัวเราและมีคุณมากมาย จึงมีนักวิจัยหลายท่านได้ทำการศึกษาประโยชน์ของดนตรี จนเกิดเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ เกิดเป็นศาสตร์ที่เรียกว่า “ดนตรีบำบัด (Music Therapy)” ซึ่งใช้ดนตรีเป็นสื่อกลางในการเสริมสร้างพัฒนาการทางร่างกาย ความคิดจิตใจ และทักษะสังคม ในคนทุกรูปแบบ ทุกวัย ตั้งแต่ผู้คนที่ปกติ ผู้คนที่มีภาวะอารมณ์แปรปรวนเป็นบางจังหวะของชีวิต ไม่สามารถจัดการชีวิตทั้งทางกายและจิตใจได้ดีนัก ไปจนถึงผู้ป่วยหรือผู้ที่ต้องได้รับการอนุบาลให้ความช่วยเหลือเป็นพิเศษ ท่านผู้อ่านอาจสงสัยว่า แล้วผู้มารับบริการการบำบัดจะต้องมีทักษะทางดนตรีมาก่อนหรือไม่ คำตอบคือ... ไม่จำเป็นเลย เพราะในเบื้องต้นนักดนตรีบำบัดจะประเมินปัญหาและพัฒนาการ รวมถึงการประเมินความสามารถทางดนตรีของผู้มารับบริการ พร้อมทั้งตั้งเป้าหมายในการบำบัด จากนั้นพิจารณาเลือกใช้แนวทางดนตรีบำบัด “ที่เหมาะสมกับบุคคล” นั้น เช่น การเขียนเพลง การใช้เพลงเพื่อช่วยกระตุ้นการถ่ายทอดหรือเพื่อการผ่อนคลาย การวิเคราะห์เนื้อหาของเพลง การฟังเพลงหรือใช้เพลงเพื่อการให้การปรึกษา การเรียนรู้การใช้เครื่องดนตรี การแสดงดนตรี เป็นต้น 2 ในเมืองไทย เริ่มมีการเรียนการสอนเรื่องดนตรีบำบัดแล้ว แต่ด้วยความเป็นศาสตร์ใหม่ ที่มีความละเอียดในการปฏิบัติงาน จึงยังไม่มีการสอบใบประกอบเพื่อเป็นนักดนตรีบำบัดอย่างเป็นทางการในไทย ดังนั้น ผู้ที่ใช้ดนตรีเพื่อการบำบัดจึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเรื่องของประโยชน์หรือคุณภาพชีวิตที่ผู้รับบริการพึงได้รับ  


รายการอ้างอิง:

1.       Feldman, R. S. (2019). Essentials of Understanding Psychology (13th ed.).

           New York, NY: McGraw-Hill Education.

2.       musictherapytime.com/2015/04/17/about-music-therapy/

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

Related articles

ดนตรี อีกหนึ่งทางเลือกของการเรียนรู้

ดนตรี อีกหนึ่งทางเลือกของการเรียนรู้

Starfish Academy
Starfish Academy

การเรียนกับดนตรีมองเผิน ๆ แล้วอาจจะคิดว่าจะไปด้วยกันได้อย่างไร แต่ถ้าหากได้ลองศึกษาแล้วจะพบว่าดนตรีนั้นไปกับการเรียนด้านวิชาการได้เป็นอย่างดี ความแตกต่างที่ลงตัวนี้ทำให้เด็ก ๆ เกิดการเรียนรู้อย่างที่เราคาดไม่ถึงเลยทีเดียว เพราะดนตรีเปรียบเสมือนบ่อเ ...

409 views 02.03.20
ดนตรี จิตวิทยา กับการพัฒนาคุณภาพชีวิต

ดนตรี จิตวิทยา กับการพัฒนาคุณภาพชีวิต

วนัชพร พิพัฒน์ธนวงศ์
วนัชพร พิพัฒน์ธนวงศ์

นิยามของคำว่า ‘คุณภาพชีวิต (Quality of life)’ มีอยู่หลากหลาย แต่สิ่งที่นักวิชาการหรือผู้มากประสบการณ์หลายท่านเห็นร่วมกันคือ “คุณภาพชีวิต เกิดขึ้นจากการประเมินตัวเราเองว่า เรานั้น ‘พึงพอใจ’ กับชีวิตเรามากน้อยเพียงใด ไม่ว่าจะด้านร่างกาย จิตใจ ...

477 views 27.04.20
ศิลปะ ธรรมะ และเด็กดื้อ

ศิลปะ ธรรมะ และเด็กดื้อ

โรงเรียนรุ่งอรุณ
โรงเรียนรุ่งอรุณ

“โอต้องบอกเลยว่าโอเป็นเด็กดื้อ”ลีโอ-ศุภวุฒิ ธีระวัฒนชัย พูดถึงตัวเองสมัยเป็นนักเรียนอยู่ที่โรงเรียนรุ่งอรุณ“จะมาบอกโอว่าปั้นแก้วพันใบ ทำก็ได้ แต่ก็จะไม่ทำ ต้องบอกว่าปั้นแก้วพันใบเพราะอะไร”“ครูทุกคนจะรู้กันว่า มีปฏิบัติธรรม ลีโอหนีไปอีกแล้ว” เขาเล่าถึงวีรกรรมข ...

987 views 09.03.20
ป.๑ เล่น เรียนรู้ สังเกต...ความงามของธรรมชาติรอบตัว

ป.๑ เล่น เรียนรู้ สังเกต...ความงามของธรรมชาติรอบตัว

โรงเรียนรุ่งอรุณ
โรงเรียนรุ่งอรุณ

จากพี่โตในรั้วอนุบาล ก้าวขึ้นมาเป็นน้องเล็กในระดับประถม พบเพื่อนใหม่ คุณครูใหม่ และพื้นที่ใหม่ที่น่าสนใจใคร่รู้ ในหน่วยบูรณาการ “สายลับรอบรั้วรุ่งอรุณ” ระดับชั้น ป.๑ คุณครูจึงออกแบบการเรียนรู้พานักเรียนออกสำรวจสถานที่ที่น่าสนใจในโรงเรียน ให้เด็กๆ ได้สังเก ...

859 views 09.03.20
อย่า "ลุ่มหลงกับการสอนแบบสูตรสำเร็จ"

อย่า "ลุ่มหลงกับการสอนแบบสูตรสำเร็จ"

สํานักงานพระสอนศีลธรรม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
สํานักงานพระสอนศีลธรรม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

นักศึกษาคนหนึ่ง สาขาวิศวกรรมเคมี ปี ๔ ที่ ม.พระจอมเกล้าพระนครเหนือ (ทักเข้ามาในอินบ๊อกเฟสบุ๊ก) เคยเรียนกับพระอาจรย์สมัยตอนอยู่ปี ๒ เล่าให้ฟังว่า พวกเราคิดถึงพระอาจารย์ ชอบบรรยากาศการสอนแบบบั้น บ่นให้ฟังว่า ไม่ชอบให้อาจารย์ (ฆราวาส) มาเปิ ...

818 views 03.03.20