ดนตรี จิตวิทยา กับการพัฒนาคุณภาพชีวิต

ดนตรี จิตวิทยา กับการพัฒนาคุณภาพชีวิต

นิยามของคำว่า ‘คุณภาพชีวิต (Quality of life)’ มีอยู่หลากหลาย แต่สิ่งที่นักวิชาการหรือผู้มากประสบการณ์หลายท่านเห็นร่วมกันคือ “คุณภาพชีวิต เกิดขึ้นจากการประเมินตัวเราเองว่า เรานั้น ‘พึงพอใจ’ กับชีวิตเรามากน้อยเพียงใด ไม่ว่าจะด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ หรือสังคม” (Zhan, 1992; Ferrel และคณะ 1998; องค์การอนามัยโลก, 2007 อ้างถึงใน ณัฐกานต์ หงส์มาลัย, 2561)


ดังนั้น จะเห็นว่า “เราจะมีคุณภาพชีวิตมากน้อยเพียงใด เกิดขึ้นจากการประเมินหรือการรับรู้ ‘ส่วนบุคคล’ เลยว่าเรา ‘พึงพอใจ’ ต่อสิ่งที่เป็นเป้าหมายหรือสิ่งที่เราให้คุณค่าหรือยัง” หากลองคิดให้ละเอียดอีกครั้ง ‘การประเมินหรือการรับรู้ (appraisal, perception)’ ก็คือการใช้ความคิด มุมมอง หรือทัศนคติ (attitude, mindset, perspective) ของเราเลย เช่น แทนที่เราจะมองปัญหาตรงหน้าว่าเป็นสิ่งที่คุกคามชีวิต แต่เรากลับมองบวกว่า ‘ปัญหาเป็นสิ่งที่ท้าทายความสามารถของเรา ถ้าผ่านไปได้ก็จะโตขึ้นอีกระดับ’ ความคิดอันหลังนี้จึงมีแนวโน้มจะทำให้เราสนุกกับการใช้ชีวิต มีความพึงพอใจกับชีวิต ซึ่งจะนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตนั่นเอง


           คงไม่ปฏิเสธว่า ในบางสถานการณ์ของชีวิต เราก็เผลอมองตัวเองว่าไร้ความสามารถ หรือบางคนทั้งชีวิตแทบมองไม่เห็นคุณค่าของตนเองเลย (ทั้ง ๆ ที่อาจมีของดีมากมาย) งานทางจิตวิทยาจึงเกิดขึ้นเพื่อเข้ามาให้ความช่วยเหลือตรงนี้ เพราะ ‘จิตวิทยา (Psychology)’ คือศาสตร์แห่งการเข้าใจอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมของบุคคลที่แตกต่างกัน เพื่อเสริมสร้างการมีทัศนคติที่ดีต่อตนเองและสิ่งแวดล้อม จนนำไปสู่การมีคุณภาพชีวิต ทั้งนี้ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตคน เราไม่อาจตัดเสื้อโหลเพื่อให้ทุกคนใส่ได้สบายหรือพอดี เพราะทุกคนมีพัฒนาการที่แตกต่างกัน เนื่องจาก ‘พันธุกรรม’ และ ‘สิ่งแวดล้อม’ ของแต่ละคนนั้นต่างกัน จึงหล่อหลอมให้แต่ละคนมีนิสัย ความคิด เป้าหมาย และคุณลักษณะภายในจิตใจอื่น ๆ ที่แตกต่างกันไปด้วย หน้าที่ของบุคลากรทางจิตวิทยาจึงต้องประเมินสิ่งดังกล่าวข้างต้น เพื่อคิดหากิจกรรมหรือเสนอกิจกรรมที่ผู้รับบริการชื่นชอบหรือน่าจะชื่นชอบ เพื่อที่จะดึงความสนใจให้ผู้รับบริการรู้สึกมีส่วนร่วม จนนำไปสู่การให้ความร่วมมือในการกระตุ้นพัฒนาการด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นพัฒนาการด้านร่างกาย (กล้ามเนื้อมัดใหญ่-มัดเล็ก) พัฒนาการทางภาษา (การใช้ภาษา-เข้าใจภาษา) ความสามารถในการช่วยเหลือตนเองและสังคม เป็นต้น


           ‘ดนตรี (Music)’ เป็นหนึ่งแนวทางสากลที่ได้รับการยอมรับในงานจิตวิทยา นอกจากความรู้ทางดนตรีที่ผู้รับบริการจะได้รับแล้ว ดนตรียังเป็นสื่อกลางในการช่วยกระตุ้นพัฒนาการด้านต่าง ๆ ของมนุษย์ทุกช่วงวัย ซึ่งผู้เขียนจะขอนำมาแลกเปลี่ยนกับท่านผู้อ่านในบทความต่อ ๆ ไปค่ะ :)


หมายเหตุ: รายการอ้างอิงจาก วิทยานิพนธ์ของ ณัฐกานต์ หงส์มาลัย (2561) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาพประกอบจาก pexels.com 

มาร่วมเรียนรู้กับ Starfish Labz

แหล่งเรียนรู้และชุมชนออนไลน์เพื่อนักการศึกษาและผู้ปกครอง

ลงทะเบียน

บทความใกล้เคียง

เรื่อง Wanna say “Thanks” ก่อนเข้านอน มา Say thanks ชีวิตกันเถอะ

เรื่อง Wanna say “Thanks” ก่อนเข้านอน มา Say thanks ชีวิตกันเถอะ

Starfish Academy
Starfish Academy

เราเชื่อว่า ทุกคนอยากจะมีความสุข เราเองก็เป็นหนึ่งในนั้น ที่อยากจะมีความสุข แต่ทุกคนเชื่อไหมว่า เราไม่สามารถพาตนเอง หรือจัดสภาพแวดล้อมต่างๆ ให้เรามีแต่ความสุขไม่เจอความทุกข์ได้ มันเหมือนเป็นธรรมชาติของชีวิตที่เราต้องเจอทั้งสุข และทุกข์ปนๆ กันไป ...

396 views 10.09.21
เรื่อง Wanna say “Thanks” ก่อนเข้านอน มา Say thanks ชีวิตกันเถอะ
5 วิธีเผื่อใจ เมื่อต้องอยู่ใกล้กับความสูญเสีย

5 วิธีเผื่อใจ เมื่อต้องอยู่ใกล้กับความสูญเสีย

Starfish Academy
Starfish Academy

ปฎิเสธไม่ได้ว่าเราอยู่ในช่วงที่โรคระบาด คร่าชีวิตคนไทยไปมากกว่ารายงานตัวเลขของภาครัฐ นั่นแปลว่าหลายครอบครัวอาจจะต้องรับมือกับความสูญเสียของคนใกล้ชิด เราต้องยอมรับว่าเรื่องแบบนี้อาจจะเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ และก็เหมือนกับเรื่องอื่นๆ ที่เราควรจะเตรียมตัว ...

286 views 11.09.21
5 วิธีเผื่อใจ เมื่อต้องอยู่ใกล้กับความสูญเสีย
ดนตรี กับ (การบำบัด) ชีวิต

ดนตรี กับ (การบำบัด) ชีวิต

วนัชพร พิพัฒน์ธนวงศ์
วนัชพร พิพัฒน์ธนวงศ์

มนุษย์เรามีความผูกพันกับดนตรีตั้งแต่อยู่ในครรภ์ “เสียง” การเคลื่อนไหวของอวัยวะในครรภ์คุณแม่ “เสียง” คุณพ่อหรือลุงป้าน้าอาที่มาเล่านิทาน หรือมาเยี่ยมเยือนทักทายบริเวณพุงของคุณแม่ที่เจ้าตัวเล็กอาศัยอยู่ พอลืมตาดูโลกได้สักพัก เจ้ามนุษย์ตัวเล็กก็สามารถจด ...

1205 views 17.08.20
ดนตรี กับ (การบำบัด) ชีวิต