4 วิธีช่วยให้ผู้เรียนประเมินตัวเอง

การประเมินการเรียนรู้ เป็นสิ่งที่สำคัญและควรสอดคล้องกับการออกแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน นักเรียนจะสามารถประเมินตัวเองได้ผ่านการทำ 3 ข้อ 1) การเห็นตัวอย่างที่ดี 2) เรียนรู้ด้านที่ตัวเองเชี่ยวชาญ 3) ฝึกการรับฟีดแบ็กจากเพื่อน 

หากคุณครูต้องการพัฒนาความสามารถของนักเรียนในการประเมินตนเอง คุณครูสามารถปรับแนวทางปฏิบัติของพวกเขา ตั้งแต่การฟีดแบ็กซึ่งกันและกันไปจนถึงกลยุทธ์การคิดด้วยภาพ 

ชวนคุณครูมา 4 วิธีช่วยให้ผู้เรียนประเมินตัวเองกันเลย !

วิธีการที่ 1 : ให้นักเรียนได้เห็นตัวอย่างงานที่สมบูรณ์หรืองานที่ยอดเยี่ยม (Mastery work) 

ในการสร้างผลงานที่ยอดเยี่ยม นักเรียนจำเป็นต้องรู้ว่างานที่ยอดเยี่ยมนั้นเป็นอย่างไร ครูมีหน้าที่ต้องทำให้นักเรียนเห็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยม เช่น คุณครูสามารถแสดงผลงานของตัวเองให้แก่นักเรียน รวมถึงผู้เชี่ยวชาญภายนอก นักศึกษา รุ่นพี่ เพื่อนร่วมชั้นของตนเอง หรือวิดีโอ รูปภาพและข้อความที่ได้รับการประเมินแล้วว่าเป็นผลงานที่ดี เช่น ในวิชาภาษาอังกฤษ คุณครูสามารถแสดงตัวอย่างงานเขียนที่ได้ A+ ได้ หรือในวิชาศิลปะ ที่ครูแสดงตัวอย่างงานวาดภาพเหมือนที่ได้คะแนนเยอะที่สุด เป็นต้น

วิธีการที่ 2 : ให้นักเรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับคำศัพท์เพื่อที่จะสามารถสังเคราะห์ได้ โดยใช้วิธีการ ดังนี้ 

2.1 กิจกรรมกำแพงคำศัพท์ : เป็นกิจกรรมที่จะทำให้นักเรียนเชื่อมโยงคำศัพท์เดิมบนกระดาน และให้นักเรียนช่วยกันตีความความหมายต่างๆ ของคำศัพท์นั้นตามที่นักเรียนเข้าใจ 

2.2 คุณครูใช้คำศัพท์ที่ไม่เป็นทางการ : ขอให้คุณครูมั่นใจว่าภาษาที่คุณครูใช้เป็นภาษาที่นักเรียนเข้าใจตรงกัน การทำเช่นนี้ นักเรียนจะสามารถสร้างคำศัพท์ใหม่ได้เรื่อยๆ ในขณะที่เรียน

วิธีการที่ 3 : ให้นักเรียนฟีดแบ็กเพื่อน 

การได้รับฟีดแบ็กจากเพื่อนจะเปิดโอกาสให้นักเรียนได้แบ่งปันความคิดเห็นกันเอง และช่วยให้พวกเขาเปิดกว้างต่อการรับฟัง และติชมมากขึ้น ดังนี้

3.1 การสร้างข้อตกลงร่วมกันในการให้ฟีดแบ็ก : คุณครูควรชวนนักเรียนคุยเรื่องข้อตกลงร่วมกันว่าทำไมเราต้องฟีดแบ็กกัน เราคาดหวังอะไรกับการฟีดแบ็กและพฤติกรรมใดที่นักเรียนจะต้องปฏิบัติตามเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีขึ้น และสิ่งสำคัญคือการส่งเสริมพฤติกรรม เช่น 

• การปฏิบัติต่อเพื่อนด้วยความเคารพ 
• การสร้างสมดุลระหว่างความคิดเห็นและคำชมเชย
• เจาะจงว่าส่งใดเป็นข้อดีและสิ่งใดควรปรับรุง 
• จำไว้ว่า การให้ฟีดแบ็กเป็นเรื่องของการเรียนรู้ ไม่ใช่เรื่องส่วนตัว 

3.2 หลีกเลี่ยงการใช้ภาษาที่กำกวม เช่น นักเรียนอาจจะใช้คำว่า “น่าเบื่อ” แต่ครูควรจะให้คำแนะนำเพิ่มเติมถึงรายละเอียดที่ชิ้นงาน หรือเป็นการตั้งคำถาม เช่น นักเรียนเห็นอะไร เกิดอะไรขึ้นกับชิ้นงาน ส่วนไหนของชิ้นงานที่ทำให้นักเรียนรู้สึกแบบนั้น เป็นต้น

3.3 ให้นักเรียนเขียนคำฟีดแบ็กลงบนกระดาษก่อน เพื่อให้นักเรียนได้คิดไตร่ตรองภาษาก่อนที่จะพูดออกมา

3.4 ช่วยให้นักเรียนเข้าใจว่า ทำไมเขาถึงชอบ หรือไม่ชอบบางอย่างในชิ้นงาน โดยการให้นักเรียนพยายามหาเหตุผล เช่น ไม่ชอบใจเพราะเรื่องดีไซน์ ไม่ชอบใจเพราะแนวคิด หรือไม่ชอบใจเพราะผลงาน เป็นต้น

3.5 ช่วยสรุปคำวิจารณ์ของนักเรียน หลังจากที่นักเรียนฟีดแบ็กกันแล้ว คุณครูควรสรุปประเด็นคำวิจารณ์ของนักเรียน ช่วยปรับคำให้นักเรียนที่ถูกวิจารณ์รู้สึกดีขึ้นหรือเข้าใจคำนั้นในรูปแบบอื่นๆ 

วิธีการที่ 4 : ให้นักเรียนฝึกคิดเป็นภาพ 

โดยการตั้งคำถามกับ 3 ข้อว่า 

• อธิบายในสิ่งที่เห็น
• วิเคราะห์ในสิ่งที่เห็น
• ตัดสิน / สรุปความในสิ่งที่เห็น 

โดยการใช้กิจกรรม ดังนี้ 

4.1 กิจกรรม Post-it note ฟีดแบ็ก 

เป็นการเตรียมเขียน 3 คำในโพสอิทเพื่อเป็นการให้ข้อเสนอแนะสั้นๆ เกี่ยวกับงานหลายชิ้น โดยไม่ต้องพูดความคิดเห็นเพราะการเขียนวิจารณ์ในโพสอิทอาจเป็นวิธีการที่ดีสำหรับนักเรียนที่อายและไม่มีความมั่นใจในการแบ่งปันความเห็น 

4.2 กิจกรรมอ่างปลา Fishbowl discussion 

เป็นกิจกรรมรูปแบบการสนทนารูปแบบหนึ่ง (วิธีการโสคราตีส) ที่ช่วยให้นักเรียนได้ไตร่ตรอง วิพากษ์วิจารณ์ จากนั้น ต่อยอดการพูดคุยกันในประเด็นที่เกี่ยวกับเป้าหมาย แนวทางปฏิบัติกับนักเรียนโดยที่ไม่มีการแทรงแซงระหว่างการพูดคุยกัน โดยจำหลักการไว้ในใจว่า “รู้ว่าจะต้องถามอะไร ไม่ใช่โฟกัสที่คำตอบ” 

4 วิธีการนี้ จะช่วยให้นักเรียนสามารถประเมินตัวเองหรือผลงานของตัวเองได้ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ตัวอย่างจาก 4 วิธีการนี้จะเกี่ยวข้องกับงานศิลปะ งานดนตรี ที่เป็นวิชาในเชิงสร้างสรรค์ ดังนั้น คุณครูอาจจะลองนำบางวิธีการไปปรับใช้ให้เข้าบริบทของตัวเองดูหรือลองกดเข้าไปที่ www.starfishclass.com ตัวช่วยคุณครูเรื่องการประเมินทักษะและสมรรถนะนักเรียนค่ะ

อ้างอิง 

4 Step of Student Self-Assesment